উপহাসৰ পৰা সাফল্যলৈঃ কেনেদৰে শ্বাহী মুমতাজ কাশ্মীৰৰ কণ্ঠস্বৰ হৈ পৰিল

Story by  atv | Posted by  Munni Begum • 6 h ago
 শ্বাহী মুমতাজ
শ্বাহী মুমতাজ
 
অনিকা মহেশ্বৰী
 
এটা সময় আছিল যেতিয়া কাশ্মীৰৰ ধুনীয়া উপত্যকাবোৰত বাধা-নিষেধ আৰু সামাজিক কু-সংস্কাৰৰ কোলাহল প্ৰতিধ্বনিত হৈছিল। আজি, সেইবোৰ এনে এটা কণ্ঠৰে অনুৰণিত হৈছে যিয়ে পৰম্পৰাৰ প্ৰতিখন বেৰ ভাঙি পেলাইছে। এয়া হৈছে সংগীত জগতৰ লগতে তেওঁৰ অনুৰাগীসকলৰ মাজত "কাশ্মীৰৰ লতা মংগেশকাৰ" হিচাপে শ্ৰদ্ধাশীল গায়িকা শ্বাহী মুমতাজৰ কাহিনী। নিজৰ কোমল, সুৰীয়া কণ্ঠৰে তেওঁ কাশ্মীৰী লোকসংগীত আৰু ছুফিয়ানা কালামক নতুন উচ্চতালৈ লৈ যোৱাৰ লগতে মহিলাসকলক সংগীতৰ পৰা আঁতৰাই ৰখাৰ গভীৰভাৱে শিপাই থকা সামাজিক নীতি-নিয়মবোৰকো ভাঙি পেলাইছে।
 
যেতিয়া শ্বাহী মুমতাজে সংগীতক পেছা হিচাপে গ্ৰহণ কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল, তেতিয়া তেওঁ এক ৰক্ষণশীল সমাজৰ কঠোৰ বাস্তৱৰ সন্মুখীন হৈছিল। সেই দিনবোৰত, কাশ্মীৰৰ বহু লোকে এগৰাকী মহিলাৰ বাবে মঞ্চত অনুষ্ঠান পৰিৱেশন কৰাটো গ্ৰহণযোগ্য নহয় বুলি ভাবিছিল। মুমতাজে তেওঁৰ জীৱনৰ এই পৰ্যায়ৰ বিষয়ে মুকলিকৈ কৈছে, সমাজ, আত্মীয়-স্বজন আৰু আনকি তেওঁৰ আটাইতকৈ কাষৰ মানুহবোৰৰ পৰা সন্মুখীন হোৱা তীব্ৰ সমালোচনাৰ কথা সুঁৱৰিছে। বিৰোধিতা ইমানেই তীব্ৰ হৈ পৰিছিল যে পৰিয়ালৰ একাংশ ঘনিষ্ঠ সদস্যই তেওঁৰ সৈতে কথা পতা একেবাৰে বন্ধ কৰি দিছিল। নিজৰ শিল্পী সত্তাৰ সপোন জীয়াই ৰাখিবলৈ তেওঁ নিজৰ আপোনজনৰ বিৰুদ্ধে এক দীঘলীয়া আৰু আৱেগিকভাৱে ভাগৰুৱা কৰা যুঁজ দিবলগীয়া হৈছিল।
 
 
শিল্পীসকলে প্ৰায়ে সংগোপনে নিজৰ প্ৰতিভাক লালন-পালন কৰিবলগীয়া হৈছিল, কিন্তু মুমতাজৰ বাবে এগৰাকী মহিলা হোৱাৰ বাবে এই সংগ্ৰাম অধিক কঠিন আছিল। তথাপি তেওঁ পিছুৱাই যাবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, তেওঁ সমাজৰ উপহাসক তেওঁৰ শিল্পী জীৱনৰ যাত্ৰাৰ ইন্ধনলৈ ৰূপান্তৰিত কৰিছিল। মুছলমান সমাজত, বিশেষকৈ কাশ্মীৰৰ পৰম্পৰাগত সামাজিক গাঁথনিত, মহিলাৰ বাবে সংগীতক আঁকোৱালি লোৱাটো কেতিয়াও সহজ নাছিল। তেওঁৰ পৰিয়ালত সংগীতৰ কোনো ঐতিহ্য নাছিল, ঘৰত কোনো পৰামৰ্শদাতা নাছিল আৰু শিল্প চৰ্চাক উৎসাহিত কৰা কোনো পৰিৱেশ নাছিল।
 
প্ৰকৃতিয়ে শ্বাহী মুমতাজক এনে এক অসাধাৰণ কণ্ঠস্বৰ উপহাৰ দিছিল যি লুকাই থাকিবলৈ অস্বীকাৰ কৰিছিল। শৈশৱত, তেওঁ সংগীতৰ কাৰিকৰী দিশবোৰৰ বিষয়ে একো নাজানিছিল, কিন্তু ভাৰতৰ কিংবদন্তি গায়িকা লতা মংগেশকাৰৰ দ্বাৰা তেওঁ গভীৰভাৱে অনুপ্ৰাণিত হৈছিল। তেওঁ প্ৰায়ে নিজকে বাথৰুমত ঘণ্টাৰ পিছত ঘণ্টা ধৰি আৱদ্ধ কৰি ৰাখিছিল, এটা ষ্টীলৰ গিলাচ জোৰেৰে ধৰি তাক মাইক্ৰ'ফোন বুলি ভাবি লতাৰ গানবোৰ প্ৰাণভৰি গাইছিল।
 
স্কুলীয়া দিনবোৰত যেতিয়া তেওঁ বন্ধু-বান্ধৱীৰ সৈতে অন্তাক্ষৰী খেলিছিল, তেতিয়া সকলোৱে তেওঁৰ গান শুনি আচৰিত হৈছিল। তেওঁলোকে তেওঁক কৈছিল যে তেওঁৰ মাতটো একেবাৰে সাধাৰণ নহয় আৰু তেওঁ মুম্বাইত থকাৰহে যোগ্য। সেই কথাবোৰে এনে এটা সপোনৰ বীজ সিঁচিছিল যিটো লাহে লাহে তেওঁৰ জীৱনৰ নিৰ্ধাৰিত উদ্দেশ্য হৈ পৰিছিল।
 
মুমতাজৰ জীৱনৰ আটাইতকৈ ইতিবাচক অধ্যায়টো আৰম্ভ হৈছিল প্ৰখ্যাত কাশ্মীৰী সুৰকাৰ আৰু সংগীত পৰিচালক ৰাজা বিলালৰ সৈতে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱাৰ পিছত। বিয়াৰ আগতে তেওঁ প্ৰায়ে ধেমালি কৰিছিল যে তেওঁ ইতিমধ্যে "সংগীতক বিয়া কৰাইছে" আৰু কেতিয়াও কোনো ব্যক্তিক বিয়া নকৰায়। ভাগ্যৰ অৱশ্যে বেলেগ পৰিকল্পনা আছিল, যিয়ে তেওঁক এনে এজন ব্যক্তিৰ কাষলৈ লৈ গৈছিল যি তেওঁৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ শক্তিৰ উৎস হৈ পৰিছিল।
 
এক অনুষ্ঠানত শ্বাহী মুমতাজ
 
বিয়াৰ পিছত, শহুৰেকৰ ঘৰখন তেওঁৰ প্ৰকৃত "সংগীতৰ পৰিয়াল" হৈ পৰিছিল। ৰাজা বিলাল কেৱল এজন সহায়কাৰী স্বামীয়েই নহয় বৰং এজন নিষ্ঠাৱান মাৰ্গদৰ্শক হিচাপেও প্ৰমাণিত হৈছিল। যেতিয়াই সামাজিক চাপে মুমতাজক গান গোৱা এৰি দিয়াৰ কথা ভাবিবলৈ বাধ্য কৰিছিল, তেতিয়াই তেওঁ দৃঢ়তাৰে তেওঁৰ কাষত থিয় দিছিল। তেওঁ অহৰহ তেওঁক উৎসাহিত কৰিছিল, কৈছিল যে তেওঁ পৱিত্ৰতা আৰু আন্তৰিকতাৰে গান গায় আৰু তেওঁৰ কণ্ঠস্বৰ ভগৱানৰ এক উপহাৰ, যিটোক তেওঁ কেতিয়াও ত্যাগ কৰা উচিত নহয়।
 
"কাশ্মীৰৰ লতা মংগেশকাৰ" উপাধিটো শ্বাহী মুমতাজক এনেই দিয়া হোৱা নাছিল। ইয়াৰ আঁৰত এক গভীৰ আৱেগিক মুহূৰ্ত জড়িত আছে। যেতিয়া ৰেডিঅ' কাশ্মীৰৰ এগৰাকী জ্যেষ্ঠ বিষয়া তথা প্ৰখ্যাত সংগীত সুৰকাৰ প্ৰয়াত গুলাম নবী শ্বেখে প্ৰথমবাৰৰ বাবে তেওঁৰ গান শুনিছিল, তেতিয়া তেওঁৰ চকু পানীৰে উপচি পৰিছিল।
 
তেওঁ মন্তব্য কৰিছিল যে তেওঁৰ গান শুনি এনেকুৱা লাগিছিল যেন লতা মংগেশকাৰে নিজেই কাশ্মীৰৰ উপত্যকাত পুনৰ জন্মগ্ৰহণ কৰিছে। আজিও সেই কথাবোৰ মনত পৰিলে মুমতাজ আৱেগিক হৈ পৰে। যেতিয়াই তেওঁ লতা মংগেশকাৰৰ কালজয়ী গীত "তেৰা চাথ হ্যে তো মুঝে ক্যা কমী হ্যে" পৰিৱেশন কৰে, তেতিয়াই দৰ্শক মন্ত্ৰমুগ্ধ হৈ পৰে।
 
শ্বাহী মুমতাজ কাশ্মীৰৰ প্ৰথমগৰাকী পেছাদাৰী মহিলা শিল্পী হৈ পৰে যিয়ে শিশুসকলৰ বাবে পৰম্পৰাগত আৰু সমসাময়িক দুয়োবিধ কাশ্মীৰী নিচুকনি গীত ৰেকৰ্ডিং কৰে। প্ৰখ্যাত কাশ্মীৰী কবি সাগৰ নাজিৰে লিখা এনে এটি নিচুকনি গীত মুমতাজৰ মাতৃ-কণ্ঠৰ উম আৰু মৰমৰ পৰশত অতিকৈ জনপ্ৰিয় হৈ পৰে।
 
শ্বাহী মুমতাজে লাভ কৰা বঁটা
 
আজিও যেতিয়া কাশ্মীৰত কোনো ট্ৰেজেডী বা পথ দুৰ্ঘটনা সংঘটিত হয়, তেতিয়া মানুহে প্ৰায়ে ছ'চিয়েল মিডিয়াৰ শ্ৰদ্ধাঞ্জলিত এই নিচুকনি গীতটোক নেপথ্য সংগীত হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰে। এগৰাকী মাতৃৰ দুখ আৰু বেদনাৰ এই মৰ্মস্পৰ্শী প্ৰকাশে আজিও অগণন হৃদয় স্পৰ্শ কৰি আহিছে।
 
তেওঁৰ আন আন প্ৰশংসিত কৰ্মৰাজিবোৰৰ ভিতৰত ৰাজা বিলালৰ সৈতে গোৱা 'ৰাৱন যশোধন' আৰু শ্বহীদ শ্ববনমৰ কবিতাৰ কেইটাও সংগীত পৰিৱেশন অন্যতম, যিবোৰ ছ'চিয়েল মিডিয়াত এতিয়াও ট্ৰেণ্ডিং হৈ আছে। তেওঁৰ প্ৰতিভাই আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় স্বীকৃতিও লাভ কৰিছে। আমেৰিকাত থকা লেখক চৈয়দ আমিৰ জাফৰৰ উৰ্দু গজলৰ এলবাম 'বহৰে তৰন'ত তেওঁৰ কণ্ঠ বহুলভাৱে প্ৰশংসিত হৈছিল। কাশ্মীৰৰ প্ৰথমটো ৰিমিক্স এলবাম 'সাদা'তো তেওঁ বিশেষভাৱে স্থান পাইছিল, যিয়ে তেওঁৰ জনপ্ৰিয়তা আৰু অধিক বৃদ্ধি কৰিছিল।
 
ক্ৰমবৰ্ধমান খ্যাতিৰ পিছতো, শ্বাহী মুমতাজ এগৰাকী অতি ব্যক্তিগত ব্যক্তি হৈয়ে আছে। তেওঁ জন্ম তাৰিখ আৰু শিক্ষাগত অৰ্হতাক ধৰি ব্যক্তিগত তথ্য ৰাজহুৱা দৃষ্টিৰ পৰা আঁতৰাই ৰাখিবলৈ পছন্দ কৰে আৰু ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে তেওঁৰ শিল্পকলাৰ জৰিয়তে নিজৰ পৰিচয় গঢ়ি তোলাটো বিচাৰে।
 
বৰ্তমান, তেওঁৰ দুগৰাকী সন্তান তেওঁৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অনুৰাগীৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁৰ পুত্ৰই প্ৰতি নিশা মাকৰ মুখত নিচুকনি গীত শুনি শুনি টোপনি যায়, যিটো মুহূৰ্ত মুমতাজে যিকোনো বঁটা বা সন্মানতকৈ অধিক মূল্যৱান বুলি গণ্য কৰে।
 
শ্বাহী মুমতাজ
 
আগন্তুক দিনবোৰত, ডিজিটেল প্লেটফৰ্মত মুমতাজৰ কণ্ঠৰে সমৃদ্ধ কেইবাটাও নতুন সংগীত প্ৰকল্প মুক্তি পোৱাৰ পথত, যাৰ ভিতৰত প্ৰখ্যাত কবি বছিৰ জোগিয়াৰী, ড০ আমিন তাবিছ আৰু সাগৰ নাজিৰৰ সৃষ্টিকৰ্মও অন্তৰ্ভুক্ত আছে।
 
শ্বাহী মুমতাজৰ যাত্ৰা হৈছে এক শক্তিশালী নিদৰ্শন যে অটল দৃঢ়তাই সামাজিক ৰক্ষণশীলতাৰ আটাইতকৈ অন্ধকাৰ চুকবোৰকো পোহৰাই তুলিব পাৰে। তেওঁৰ কাহিনী কেৱল কাশ্মীৰৰ সাংস্কৃতিক ইতিহাসৰ এক অনুপ্ৰেৰণাদায়ক অধ্যায়েই নহয়, নিজৰ সপোন সাকাৰ কৰিবলৈ দৃঢ়প্ৰতিজ্ঞ ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ মহিলা শিল্পীসকলৰ বাবে এক পথপ্ৰদৰ্শকো।