মালিক আছগৰ হাচমী / নতুন দিল্লী
প্ৰকৃতিৰ সুৰক্ষা অবিহনে মানৱ জাতিৰ ভৱিষ্যত অন্ধকাৰ। এই কথাষাৰ উপলব্ধি কৰি বহুতেই হয়তো চিন্তা কৰে, কিন্তু বাস্তৱত সংগ্ৰামৰ পথাৰলৈ ওলাই অহা লোকৰ সংখ্যা নিচেই তাকৰ। বিশেষকৈ আমাৰ দেশত পৰিৱেশ আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়ত কাম কৰা মহিলাৰ সংখ্যা আঙুলিত লেখিব পৰা বিধৰ। কিন্তু এই সীমাবদ্ধতাক নেওচি সমাজলৈ এক নতুন আশাৰ বতৰা কঢ়িয়াই আনিছে উত্তৰ প্ৰদেশৰ মেৰাট জিলাৰ এগৰাকী সাধাৰণ যুৱতীয়ে, তেওঁ হৈছে হিনা ছৈফী।
হিনা এখন অতি সাধাৰণ আৰু সৰু গাঁৱৰ পৰা আহিছে। আজি তেওঁ সমগ্ৰ দেশ ঘূৰি ঘূৰি যিদৰে পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ সজাগতা সৃষ্টি কৰিছে, সেয়া সঁচাকৈয়ে প্ৰশংসনীয়। মেৰাটৰ এখন সন্মানীয় প্ৰতিষ্ঠানৰ পৰা MBA পাঠ্যক্ৰম সম্পূৰ্ণ কৰা ২৫ বছৰীয়া হিনাই তেওঁৰ প্ৰাৰম্ভিক দিনবোৰ সোঁৱৰণ কৰি কয় যে আৰম্ভণিতে এই কাম একেবাৰে অসম্ভৱ যেন লাগিছিল। কিন্তু লাহে লাহে মানুহবোৰ একগোট হ'বলৈ ধৰিলে আৰু ই এক বিশাল যাত্ৰাত পৰিণত হ'ল। আজি তেওঁৰ সংস্থাই সমগ্ৰ দেশতে এক সুকীয়া পৰিচয় গঢ়ি তুলিছে।
উত্তৰ প্ৰদেশৰ মেৰাট জিলাৰ ছিচোলা গাঁৱৰ বাসিন্দা হিনা ছৈফীক ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ ভাৰতীয় শাখাৰ নতুন অভিযান #WeTheChangeNow-ৰ অন্তৰ্গত দেশৰ ১৭ গৰাকী যুৱ জলবায়ু পৰিৱৰ্তন নেতাৰ তালিকাত অন্তৰ্ভুক্ত কৰা হৈছে। তেওঁ এই গোলকীয় অভিযানৰ এক অন্যতম প্ৰধান মুখ হৈ পৰিছে। ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ এই বিশেষ পদক্ষেপৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে ভাৰতৰ যুৱ পৰিৱেশ প্ৰেমীসকলে প্ৰস্তুত কৰা তৃণমূল পৰ্যায়ৰ সমাধানবোৰ সমগ্ৰ বিশ্বৰ সন্মুখত তুলি ধৰা। হিনাই ২০১৮ চনৰ পৰাই '১০০% উত্তৰ প্ৰদেশ অভিযান' আৰু 'দ্য ক্লাইমেট এজেণ্ডা'ৰ দৰে সন্মানীয় প্ৰকল্পৰ সৈতে জড়িত হৈ নিৰন্তৰ কাম কৰি আছে।
হিনা ছৈফীৰ দৃঢ় বিশ্বাস যে যদি সমাজত পৰিৱেশৰ প্ৰতি সজাগতা আহে, তেন্তে আমি প্ৰকৃতিক বহু পৰিমাণে সুস্থ কৰি তুলিব পাৰিম। এইটো তেতিয়াহে সম্ভৱ হ'ব যেতিয়া সাধাৰণ ৰাইজে নিজেই আগবাঢ়ি আহি জলবায়ু-অনুকূল অভ্যাস আৰু ব্যৱহাৰিক পৰিৱৰ্তনসমূহ আঁকোৱালি ল'ব। এই কাৰণেই হিনাই গ্ৰামাঞ্চলৰ ৰাইজক একত্ৰিত কৰা আৰু তেওঁলোকৰ মাজত সজাগতা সৃষ্টি কৰাটোৱেই নিজৰ জীৱনৰ মূল লক্ষ্য হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছে। নিজৰ গাঁৱৰ পুতৌজনক অৱস্থা দেখিয়েই হিনাই পৰিৱেশৰ ক্ষেত্ৰত কাম কৰাৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অনুপ্ৰেৰণা লাভ কৰিছিল। তেওঁ দেখিছিল যে গাঁৱত বায়ু প্ৰদূষণৰ মাত্ৰা ক্ৰমাগতভাৱে বৃদ্ধি পাইছিল আৰু মানুহৰ মাজত পৰিৱেশৰ সম্পৰ্কে কোনো ধাৰণাই নাছিল।
তেওঁ বিশ্বাস কৰে যে মানুহৰ দৈনন্দিন আচাৰ-ব্যৱহাৰ সলনি কৰিবলৈ তৃণমূল পৰ্যায়ত সক্ৰিয় হৈ থকাটো অতি প্ৰয়োজনীয়। ইয়াৰ বাবে তেওঁ সতীৰ্থসকলৰ সৈতে লগ হৈ 'বিশুদ্ধ বায়ুৰ বাবে পদযাত্ৰা' উলিয়ায়। তেওঁলোকে গাঁৱে গাঁৱে গৈ প্ৰচাৰ পত্ৰিকা বিলায় আৰু ৰাজহুৱা সভাৰ আয়োজন কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁলোকে ঘৰে ঘৰে গৈ ব্যক্তিগতভাৱে মানুহক লগ কৰে আৰু পৰিৱেশৰ সৈতে জড়িত জৰীপ চলায়। হিনাই বায়ু প্ৰদূষণৰ স্থায়ী সমাধানৰ বাবে সৌৰশক্তিৰ দ্বাৰা চালিত সঁজুলি ব্যৱহাৰ কৰাত গুৰুত্ব আৰোপ কৰে। গ্ৰামাঞ্চলত সৌৰ পাম্প স্থাপন কৰিবলৈ আৰু ৰাজহুৱা ভৱনৰ ছাদত ছ'লাৰ পেনেল লগোৱাৰ বাবে তেওঁ অহৰহ অভিযান চলাই আছে।
হিনা ছৈফীয়ে চলোৱা এই সকলোবোৰ তৃণমূল পৰ্যায়ৰ প্ৰচেষ্টাই দেশৰ 'ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত নিৰ্ধাৰিত অৱদান' অৰ্থাৎ NDC-ৰ লক্ষ্য পূৰণত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভূমিকা পালন কৰিছে। ভাৰত চৰকাৰে ২০৩০ চনৰ ভিতৰত দেশৰ মুঠ শক্তি ক্ষমতাৰ ক্ষেত্ৰত অ-জীৱাশ্ম ইন্ধন উৎস যেনে সৌৰশক্তিৰ অংশীদাৰিত্ব ৪০ শতাংশলৈ বৃদ্ধি কৰাৰ এক বৃহৎ লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰিছে। হিনাই বৰ্তমান মেৰাটৰ এটা স্থানীয় বেচৰকাৰী সংস্থা 'এন ব্লক'ৰ সৈতে লগ হৈ তেওঁৰ কাম-কাজসমূহ পৰিচালনা কৰি আছে।
জলবায়ু পৰিৱৰ্তনৰ বিৰুদ্ধে চলি থকা এই যুঁজখনত হিনা ছৈফীৰ সৈতে দেশৰ আন ১৬ গৰাকী যুৱ চেম্পিয়নো জড়িত হৈ আছে। এই সকলো যুৱতী-যুৱকে ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ চৰকাৰী ৱেবছাইটত তেওঁলোকৰ সংগ্ৰাম আৰু সফলতাৰ কাহিনী শ্বেয়াৰ কৰিছে। ইয়াৰ মূল উদ্দেশ্য হৈছে দেশৰ অন্যান্য যুৱপ্ৰজন্মকো এই অভিযানৰ সৈতে জড়িত হ'বলৈ উৎসাহিত কৰা। 'We The Change’ আন্দোলনৰ এই মুখবোৰে আজি সমগ্ৰ বিশ্বক জলবায়ু ন্যায় আৰু পৰিৱেশ সংৰক্ষণৰ এক নতুন পথ দেখুৱাইছে।
ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ সচিব প্ৰধানৰ বহনক্ষম উন্নয়ন লক্ষ্যৰ এডভোকেট আৰু প্ৰসিদ্ধ অভিনেত্ৰী দিয়া মিৰ্জায়ো এই ডিজিটেল অভিযানৰ প্ৰশংসা কৰিছে। দিয়া মিৰ্জাই কয় যে হিনা আৰু তেওঁৰ সতীৰ্থসকলৰ কাহিনীবোৰে তেওঁক বাৰুকৈয়ে প্ৰভাৱিত কৰিছে। তেওঁ আশা প্ৰকাশ কৰে যে এই যুৱপ্ৰজন্মৰ পৰা অনুপ্ৰাণিত হৈ দেশৰ আন আন লোকসকলেও পৰিৱেশ ৰক্ষাত নিজৰ অৱদান আগবঢ়াব।
ভাৰতত ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ আৱাসিক সমন্বয়ক ডিয়েড্ৰে বয়ডৰ মতে, এই অভিযানে আমাক জলবায়ু সংকটৰ মোকাবিলা কৰিবলৈ নতুন আৰু বাস্তৱসন্মত দৃষ্টিভংগী গ্ৰহণ কৰিবলৈ উৎসাহিত কৰে। এই অভিযানৰ জৰিয়তে দেশৰ বিভিন্ন ৰাজ্য চৰকাৰ আৰু স্থানীয় সম্প্ৰদায়সমূহে বৃহৎ পদক্ষেপ গ্ৰহণৰ প্ৰেৰণা লাভ কৰিব। এই সমগ্ৰ প্ৰচেষ্টাই যুৱপ্ৰজন্মই আৰম্ভ কৰা প্ৰকৃতি-অনুকূল আৰু বহনক্ষম উদ্ভাৱনসমূহক উদযাপন কৰে।
হিনা ছৈফীৰ ব্যক্তিগত জীৱনৰ কাহিনীও অত্যন্ত সংঘাতপূৰ্ণ আৰু অনুপ্ৰেৰণাদায়ক। ছিচোলা গাঁৱত কেৱল অষ্টম শ্ৰেণীলৈকেহে এখন চৰকাৰী বিদ্যালয় আছে। হিনাৰ পিতৃ-মাতৃয়ে তেওঁক উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে গাঁৱৰ বাহিৰলৈ পঠোৱাৰ সপক্ষে একেবাৰেই নাছিল। এনে সময়তে তেওঁৰ মাতৃয়ে তেওঁক সহায় কৰিলে আৰু উচ্চ শিক্ষাৰ বাবে খতৌলীত থকা মাহীয়েকৰ ঘৰলৈ পঠিয়াই দিলে। তাৰ পৰাই হিনাই দশম শ্ৰেণীৰ পৰীক্ষাত উত্তীৰ্ণ হয়। ইয়াৰ পিছত দ্বাদশ শ্ৰেণীৰ শিক্ষা সম্পূৰ্ণ কৰাটোও এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান আছিল। তেতিয়া 'এন ব্লক' সংস্থাৰ মুকেশ কুমাৰে তেওঁৰ পৰিয়ালক বুজাই-বঢ়াই হিনাক মহাবিদ্যালয়লৈ পঠিয়াবলৈ মান্তি কৰাইছিল।
ছিচোলা গাঁৱৰ অৰ্থনৈতিক অৱস্থা অতি দুখলগা আছিল। গাঁৱৰ বেছিভাগ পুৰুষে শিলৰ কুৱেৰীত বনুৱা হিচাপে কাম কৰিছিল। আনহাতে, মহিলা আৰু সৰু ল'ৰা-ছোৱালীয়ে স্থানীয় ফুটবল কাৰখানাত কাম কৰিছিল। তাত এটা ফুটবল চিলাই কৰাৰ বিনিময়ত মাত্ৰ ২০ টকাহে মজুৰি পোৱা গৈছিল। হিনাই জনোৱা মতে, তেওঁলোকৰ গাঁৱত দৰিদ্ৰতাৰ বাবে শিশু শ্ৰমিকৰ প্ৰথা এক সাধাৰণ কথা আছিল। অষ্টম শ্ৰেণীৰ পিছত তেওঁকো পঢ়া-শুনা এৰি দিবলৈ পৰামৰ্শ দিয়া হৈছিল। কিন্তু তেওঁ নিজৰ সিদ্ধান্তত অটল আছিল। নিজৰ পঢ়াৰ খৰচ উলিয়াবলৈ হিনাই নিজেই ফুটবল কাৰখানাত অংশকালীন কাম কৰিছিল।
সৰুকালৰ এই পৰিৱেশেই হিনাক চিন্তা কৰিবলৈ বাধ্য কৰিছিল। তেওঁ দেখিছিল যে নিৰক্ষৰতাৰ বাবে গাঁৱত চাৰিওফালে লেতেৰা আৱৰ্জনা বিয়পি আছিল। মানুহে আৱৰ্জনাসমূহ পুখুৰী আৰু নদীত পেলাই দিছিল বা মুকলিকৈ জ্বলাই দিছিল। গাঁৱত শৌচাগাৰৰ তীব্ৰ অভাৱ আছিল আৰু মানুহ মুকলিত শৌচ কৰিবলৈ বাধ্য হৈছিল। নলাবোৰ সদায় বোকা-পানীৰে উপচি পৰিছিল। হিনাই বুজি উঠিছিল যে যদি গাঁৱখনৰ পৰিৱৰ্তন কৰিব লাগে, তেন্তে সৰ্বপ্ৰথমে ল'ৰা-ছোৱালীক বিদ্যালয়লৈ পঠিয়াব লাগিব। তেওঁ নিজৰ শিক্ষয়িত্ৰীসকলৰ সৈতে মিলি ঘৰে ঘৰে গৈ পিতৃ-মাতৃসকলক সৈমান কৰিছিল।
হিনা ছৈফী
২০১৮ চনত হিনা পৰিৱেশ সম্পৰ্কীয় কৰ্মশালাত অংশগ্ৰহণ কৰিবলৈ লক্ষ্ণৌলৈ যোৱা নিজৰ গাঁৱৰ প্ৰথমগৰাকী ছোৱালী হিচাপে পৰিগণিত হয়। তাত তেওঁ বায়ু প্ৰদূষণ আৰু Air Quality Index-ৰ সবিশেষ বুজি পায়। ইয়াৰ পিছত তেওঁ গাঁৱলৈ ঘূৰি আহি মহিলা আৰু শিশুসকলৰ সৰু সৰু গোট গঠন কৰে। হিনাই ২০ গৰাকী ছোৱালীৰ এটা বিশেষ গোট প্ৰস্তুত কৰে যিয়ে গাঁৱত পৰিৱেশ সজাগতা কাৰ্যসূচী চলায়। 'Women Climate Collective’ৰ মঞ্চৰ সৈতে জড়িত হৈ আজি তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত নিজৰ বলিষ্ঠ কণ্ঠস্বৰ তুলি ধৰিছে।
হিনাই শেহতীয়াকৈ গ্ৰামাঞ্চলৰ বাবে 'সূৰজ সে সমৃদ্ধি' (সূৰ্যৰ পৰা সমৃদ্ধি) নামৰ এক নতুন প্ৰচাৰ অভিযান আৰম্ভ কৰিছে। এই অভিযানৰ অধীনত তেওঁ গাঁৱৰ ৰাইজক off-grid সৌৰশক্তি প্ৰণালীৰ সুবিধাসমূহ বুজাই আছে। তেওঁ স্কুলীয়া ছাত্ৰ-ছাত্ৰীৰ মাজলৈ গৈ প'ষ্টাৰ বনোৱা আৰু বক্তৃতা প্ৰতিযোগিতাও অনুষ্ঠিত কৰে যাতে সৰুৰে পৰাই শিশুসকলৰ মনত পৰিৱেশৰ প্ৰতি মৰম জাগ্ৰত হ'ব পাৰে। তেওঁ কয় যে যিকোনো সামাজিক পৰিৱৰ্তনত মহিলাৰ ভূমিকা আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ, কাৰণ পৰিৱেশ সংকটৰ আটাইতকৈ প্ৰথম আৰু প্ৰত্যক্ষ প্ৰভাৱ তেওঁলোকৰ ওপৰতেই পৰে।
আজি হিনাৰ প্ৰচেষ্টাত ছিচোলা গাঁৱৰ ছবিখন যথেষ্ট সলনি হৈছে। এতিয়া গাঁৱৰ পিতৃ-মাতৃয়ে নিজৰ কন্যাক বাহিৰৰ মহাবিদ্যালয়ত পঢ়িবলৈ পঠিয়াবলৈ কুণ্ঠাবোধ নকৰে। গাঁৱৰ ৰাস্তা-ঘাটত পৰিষ্কাৰ-পৰিচ্ছন্নতা দেখিবলৈ পোৱা গৈছে আৰু আৱৰ্জনাৰ নিষ্কাশনো উন্নত ধৰণে কৰা হৈছে। হিনাই প্ৰায়ে গাঁৱৰ মুৰব্বীৰ সৈতে মিলি নতুন উন্নয়নমূলক আঁচনিৰ বিষয়ে আলোচনা কৰে।
মেৰাটৰ এখন পিছপৰা গাঁৱৰ পৰা ওলাই আহি ৰাষ্ট্ৰসংঘৰ মজিয়ালৈকে হিনা ছৈফীয়ে গ্ৰহণ কৰা এই যাত্ৰা কেৱল এক সফলতাই নহয়, ই সমাজৰ প্ৰতিটো বাধা নেওচি এক যোগাত্মক পৰিৱৰ্তন আনিবলৈ বিচৰা দেশৰ প্ৰতিগৰাকী যুৱতীৰ বাবে এক শক্তিশালী নিদৰ্শন। যিদৰে এটা সৰু স্ফুলিংগই বিশাল অন্ধকাৰ ফালি পোহৰ বিলাই দিব পাৰে, ঠিক তেনেকৈ হিনাৰ এই অদম্য সাহসে আজি সমগ্ৰ দেশবাসীক এক সেউজ আৰু সুৰক্ষিত ভৱিষ্যতৰ সপোন দেখুৱাইছে।
