ৰাণীৰ এই যাত্ৰা আৰম্ভ হৈছিল বিহাৰৰ গোপালগঞ্জৰ পৰা, য’ত শৈশৱতেই তেওঁ কথকৰ প্ৰেমত পৰিছিল। তেওঁ বহু বছৰ ধৰি গোপনে নৃত্যৰ অনুশীলন কৰিছিল আৰু পৰিয়ালৰ পৰা নিজৰ এই অদম্য স্পৃহাক লুকুৱাই ৰাখিবলৈ ঘুংৰু, হাৰমোনিয়াম আৰু তবলা সযতনে লুকুৱাই ৰাখিছিল। যেতিয়া পৰিয়ালৰ লোকে তেওঁৰ বিয়াৰ কথা-বতৰা আৰম্ভ কৰিছিল, তেতিয়া তেওঁ পৰম্পৰাগত ৰীতি-নীতিক মানি লোৱাৰ পৰিৱৰ্তে নিজৰ সপোন বাস্তৱায়িত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। যদিও পৰিয়ালে তেওঁক মুকলিকৈ বাধা দিয়া নাছিল, তথাপি সামাজিক প্ৰত্যাশাৰ হেঁচা আৰু মনৰ ভিতৰত চলি থকা সংঘাত তেওঁৰ বাবে যথেষ্ট যন্ত্ৰণাদায়ক আছিল। মুজাফফৰপুৰত প্ৰাথমিক শিক্ষা গ্ৰহণ কৰাৰ পিছত তৃতীয় শ্ৰেণীত পঢ়ি থকা অৱস্থাতে তেওঁ দিল্লীলৈ আহে আৰু সৰু কালতেই সংগীত আৰু নৃত্যৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ প্ৰতিভা ফুটি উঠিবলৈ ধৰে। তেওঁ ১৯৭৮ চনত বতন খান চাহাবৰ তত্ত্বাৱধানত কথকৰ আনুষ্ঠানিক শিক্ষা আৰম্ভ কৰে আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত ৰেৱা বিদ্যাৰ্থী তথা মহান পণ্ডিত বিৰজু মহাৰাজৰ পৰাও কথকৰ শিক্ষা গ্ৰহণ কৰে। গুৰু-শিষ্য পৰম্পৰাৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ অপৰিসীম শ্ৰদ্ধা তেওঁৰ কলাৰ এক গুৰুত্বপূৰ্ণ ভেটি হৈ ৰৈছে।
সময়ৰ লগে লগে ৰাণী খানমে নিজৰ এক সুকীয়া শৈল্পিক পৰিচয় গঢ়ি তুলিলে আৰু এগৰাকী ক’ৰিঅ’গ্ৰাফাৰ তথা শিল্পী হিচাপে ভাৰতীয় ধ্ৰুপদী নৃত্যত নতুন মাত্ৰা প্ৰদান কৰিলে। 'আমাদ'ৰ জৰিয়তে তেওঁৰ কৰ্মৰাজিয়ে প্ৰদৰ্শন, কৰ্মশালা, উৎসৱ আৰু প্ৰশিক্ষণ কাৰ্যসূচীৰ জৰিয়তে বিশ লাখতকৈয়ো অধিক লোকৰ জীৱনক প্ৰভাৱিত কৰিছে।
এক নৃত্য অনুষ্ঠান
'আমাদ'এ সকলো শ্ৰেণীৰ আৰু সামৰ্থ্যৰ যুৱক-যুৱতীক নৃত্য আৰু সংগীতৰ পেছাদাৰী প্ৰশিক্ষণ প্ৰদান কৰে, যাৰ ভিতৰত বহুতো ছাত্ৰ-ছাত্ৰী আৰ্থিকভাৱে পিছপৰা পৰিয়ালৰ পৰা আহে আৰু বৃত্তিৰ জৰিয়তে নিজৰ সপোন পূৰণ কৰে। এই কেন্দ্ৰটোৱে বিশেষভাৱে সক্ষম শিল্পী, মহিলা আৰু সমাজৰ প্ৰান্তীয় শ্ৰেণীৰ লোকসকলৰ বাবে কৰ্মসংস্থাপনৰো সুযোগ সৃষ্টি কৰে।
তেওঁৰ আটাইতকৈ প্ৰভাৱশালী ৰচনাসমূহৰ ভিতৰত আছে ছুফি দৰ্শনৰ ব্যাখ্যা, হুইলচেয়াৰত উপৱিষ্ট বিশেষভাৱে সক্ষম শিল্পীৰ প্ৰদৰ্শন আৰু মুছলমান মহিলাৰ অধিকাৰৰ হকে মাত মতা নৃত্য-ৰচনা। এইবোৰ বিশ্বৰ সন্মানীয় মঞ্চত পৰিবেশন কৰা হৈছে।
তেওঁৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় প্ৰদৰ্শন আছিল কুয়ালালামপুৰত, য’ত মালয়েছিয়াৰ ৰজা, ৰাণী আৰু প্ৰধানমন্ত্ৰী উপস্থিত আছিল। লণ্ডনৰ 'ছালাম আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় ইছলামিক কলা উৎসৱ'ত তেওঁ সমগ্ৰ বিশ্বৰ ছুফি সংগীতজ্ঞ আৰু শিল্পীসকলৰ সৈতে অংশগ্ৰহণ কৰিছিল।
সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে ৰাণী খানমে
আন আন প্ৰধান উৎসৱসমূহৰ ভিতৰত আছে নমস্তে ফ্ৰান্স, দক্ষিণ কোৰিয়াৰ এছিয়া পৰম্পৰাগত গীত আৰু নৃত্য উৎসৱ, নেদাৰলেণ্ডছৰ ট্ৰপিকেল নৃত্য উৎসৱ আৰু নিউয়ৰ্কৰ ইৰেজিং বৰ্ডাৰ্ছ। তেওঁৰ শিল্পীদলটোৱে কানাডা, অষ্ট্ৰেলিয়া, জাপান, ছিংগাপুৰ, মধ্যপ্ৰাচ্য, মধ্য এছিয়া আৰু উত্তৰ আফ্ৰিকাৰ বিভিন্ন সাংস্কৃতিক অনুষ্ঠানত ভাৰতক প্ৰতিনিধিত্ব কৰিছে।
ৰাণীয়ে তুৰস্ক, কাইৰো, বছনিয়া আৰু মৰক্কোৰ ছুফি সংগীতজ্ঞসকলৰ সৈতেও একেলগে কাম কৰিছে। ছুফিবাদৰ প্ৰতি থকা তেওঁৰ উপলব্ধি অত্যন্ত ব্যক্তিগত আৰু তেওঁ ইয়াক এক পৱিত্ৰ, অন্তৰ্মুখী যাত্ৰা বুলি গণ্য কৰে, যি সনাতন ধৰ্মৰ দৰেই জীৱন ধাৰণৰ এক শৈলী। যদিও তেওঁ কথকত ইছলামিক দৰ্শনক অন্তৰ্ভুক্ত কৰে, তথাপি তেওঁ "ছুফি কথক" শব্দটো মানি নলয় আৰু বিশ্বাস কৰে যে ছুফিবাদ কোনো নৃত্য শৈলী নহয়, ই আত্মাৰ এক প্ৰকাশহে।
এই উপাদানসমূহক একত্ৰিত কৰাৰ তেওঁৰ ক্ষমতাই কথকত এক নতুন প্ৰকাশভংগীৰ বিকাশ ঘটাইছে, যিয়ে পৰম্পৰাক সন্মানেৰে ধৰি ৰাখি তাৰ পৰিসৰ বৃদ্ধি কৰে। তেওঁৰ পৰিয়ালে চিষ্টি ছুফি সম্প্ৰদায়ৰ বিশ্বাস অনুসৰণ কৰে আৰু ছুফি সমাৱেশ, কাৱালী তথা সমা মেহফিলৰ অভিজ্ঞতাসমূহে তেওঁৰ কলাত্মক দৃষ্টিকোণক গভীৰভাৱে প্ৰভাৱিত কৰিছে। তেওঁৰ ক’ৰিঅ’গ্ৰাফীসমূহ ধ্যানমগ্ন প্ৰকৃতিৰ হয়, য’ত গতি আৰু লয়ৰ জৰিয়তে আত্মাৰ যাত্ৰা আৰু পৰমাত্মাৰ সৈতে মিলনৰ সন্ধান ফুটি উঠে। বছৰ বছৰ ধৰি তেওঁৰ এই কৰ্মৰাজিয়ে সাধাৰণ মানুহৰ পৰা আৰম্ভ কৰি ৰাষ্ট্ৰপতি, উপ-ৰাষ্ট্ৰপতি, প্ৰধানমন্ত্ৰী, মুখ্যমন্ত্ৰী আৰু ৰাজ্যপাললৈকে সকলোৰে পৰা ভূয়সী প্ৰশংসা লাভ কৰিছে।
এক নৃত্য অনুষ্ঠান
তেওঁ ২০০ ৰো অধিক নৃত্য-ৰচনাৰ ক’ৰিঅ’গ্ৰাফী কৰিছে যাৰ ভিতৰত পৰম্পৰাগত, সমসাময়িক আৰু সামাজিক বিষয়সমূহ অন্তৰ্ভুক্ত। ভাৰতীয় আৰু আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় কলা সমালোচকসকলে তেওঁক নিজৰ প্ৰজন্মৰ আটাইতকৈ অভিনৱ আৰু উদ্ভাৱনীমূলক কথক শিল্পীসকলৰ ভিতৰত অন্যতম বুলি গণ্য কৰে। ভাৰতীয় সাংস্কৃতিক সম্পৰ্ক পৰিষদে তেওঁক উৎকৃষ্ট শ্ৰেণীৰ শিল্পী হিচাপে তালিকাভুক্ত কৰিছে আৰু দিল্লী দূৰদৰ্শনে এগৰাকী বিশিষ্ট শিল্পী হিচাপে স্বীকৃতি প্ৰদান কৰিছে।
২০২২ চনৰ মহিলা কৃতিত্ব বঁটা, ২০১৭ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় ঐক্য বঁটা, ২০১৪ চনৰ ল’ৰিয়েল ফেমিনা মহিলা বঁটা, ২০১২ চনৰ ৰাষ্ট্ৰীয় মহিলা উৎকৃষ্টতা বঁটাকে ধৰি কেইবাটাও সন্মানীয় বঁটা লাভ কৰিছে। এই সন্মান তেওঁৰ সামাজিক কাম-কাজ আৰু সমাজত ঐক্য আৰু সজাগতা বৃদ্ধিৰ ক্ষেত্ৰত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে দিয়া হৈছিল। ইয়াৰ উপৰি ২০০৬ চনত নিউয়ৰ্কৰ এছিয়ান কালচাৰেল কাউন্সিলৰ পৰা ৱৰ্ল্ড ডান্স এণ্ড ইছলাম ফেল’শ্বিপ, সংস্কৃতি মন্ত্ৰ্যালয়ৰ পৰা ছিনিয়ৰ ফেল’শ্বিপ, ১৯৯১ চনত ইণ্ডিয়া ফাউণ্ডেচনৰ আউটষ্টেণ্ডিং কথক ডান্সাৰ বঁটা লাভ কৰে। উল্লেখ্য যে, ২০২৬ চনৰ বঁটাটো সমাজত একতা তথা সজাগতা বৃদ্ধিত আগবঢ়োৱা অৱদানৰ বাবে প্ৰদান কৰা হৈছিল, যাক লৈ তেওঁ অত্যন্ত গৌৰৱান্বিত অনুভৱ কৰিছিল।
ৰাণী খানমৰ বাবে কথক কেৱল এক পৰিৱেশ্য কলা নহয়, বৰং ই এক জীৱনজোৰা আধ্যাত্মিক যাত্ৰা। তেওঁৰ কৰ্মৰাজিয়ে অন্তৰৰ ভক্তিপ্ৰেমক প্ৰকাশ কৰে আৰু আত্মা তথা পৰমাত্মাৰ মাজৰ চিৰন্তন নৃত্যক প্ৰতিফলিত কৰে। নিজৰ নৃত্যৰ জৰিয়তে তেওঁ ধ্ৰুপদী পৰম্পৰা আৰু সমসাময়িক প্ৰাসংগিকতা, আধ্যাত্মিক গভীৰতা আৰু কলাত্মক উদ্ভাৱন, তথা ভাৰতৰ বৈচিত্ৰ্যময় ধৰ্মীয় আৰু সাংস্কৃতিক পৰিচয়ৰ মাজত এক সুদৃঢ় সাঁকো নিৰ্মাণ কৰিছে। তেওঁৰ এই বিশাল উত্তৰাধিকাৰ কেৱল তেওঁৰ সুনিপুণ মুদ্ৰাসমূহতেই আবদ্ধ নহয়, বৰং ই সমাজলৈ এই মহান বাৰ্তাও কঢ়িয়াই আনে যে - কলাই সকলো বাধা অতিক্ৰম কৰিব পাৰে, সমাজত প্ৰচলিত অন্ধবিশ্বাসক প্ৰত্যাহ্বান জনাব পাৰে আৰু সৰ্বগ্ৰহণযোগ্যতা, সজাগতা তথা একতাৰ এক শক্তিশালী মাধ্যম হৈ উঠিব পাৰে।
.webp "জামীলা নিশাত")
