জাহিদাৰ জন্ম হয় ১৯৬৮ চনৰ ৮ মাৰ্চত। তেওঁ এনে এটা পৰিয়ালৰ পৰা আহিছে যাৰ ইতিহাস মেৱাটৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক চেতনাৰ সৈতে গভীৰভাৱে জড়িত। তেওঁৰ ককাদেউতাক চৌধুৰী মহম্মদ ইয়াছিন খান, যাক মেৱাটত 'বাবা-এ-কৌম' (জাতিৰ পিতা) বুলি জনা যায়, তেওঁ ১৯২১ চনত শিক্ষাৰ পোহৰ বিলাইছিল। তেওঁ ব্ৰেইন মেও হাইস্কুল প্ৰতিষ্ঠা কৰিছিল, যি পৰৱৰ্তী সময়ত য়াছিন মেও ডিগ্ৰী কলেজলৈ ৰূপান্তৰিত হয়। তেওঁৰ সপোন আছিল মেও সমাজক শিক্ষাৰ জৰিয়তে মূলসুঁতিৰ অন্তৰ্ভূক্ত কৰা। ইয়াছিন খানে সংযুক্ত পঞ্জাৱ বিধান পৰিষদৰ সদস্য (১৯২৬-১৯৪৫) আৰু স্বাধীনতাৰ পিছত পঞ্জাৱ বিধানসভাৰ সদস্য (১৯৫২-১৯৬২) হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল। ১৯৫৭ চনত বিনা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰে বিধায়ক নিৰ্বাচিত হোৱাৰ অভিলেখো তেওঁ গঢ়িছিল। দেশ বিভাজনৰ সময়ত তেওঁ মেও সমাজৰ পাকিস্তানলৈ যোৱাৰ বিৰোধিতা কৰিছিল আৰু মহাত্মা গান্ধীক মাতি আনি মেওসকলৰ মনোবল বঢ়াইছিল। এই কাৰণেই আজি মেও সমাজ ভাৰতত আত্মবিশ্বাসেৰে থিয় দি আছে।
জাহিদাৰ পিতৃ চৌধুৰী তৈয়ব হুছেইন ভাৰতীয় ৰাজনীতিৰ সেই বিৰল নেতাসকলৰ ভিতৰত এজন আছিল, যিয়ে পঞ্জাৱ, হাৰিয়ানা আৰু ৰাজস্থান—এই তিনিওখন ৰাজ্যতে মন্ত্ৰী পদত অধিষ্ঠিত হৈছিল। তেওঁ নুহ আৰু তাৱাডু অঞ্চলৰ বিধায়ক আছিল, ৱাকফ ব'ৰ্ডৰ অধ্যক্ষ হৈছিল আৰু শিক্ষা, সংখ্যালঘুৰ অধিকাৰ তথা সামাজিক ন্যায়ৰ এজন শক্তিশালী সমৰ্থক আছিল। তেওঁৰ দূৰদৰ্শিতা আৰু নেতৃত্বৰ ক্ষমতাই সমগ্ৰ মেৱাটক বিকশিত আৰু একত্ৰিত কৰাত সহায় কৰিছিল।
জাহিদাৰ পৰিয়ালত দুজন ককায়েক আৰু এগৰাকী বায়েক আছে। ডাঙৰ ককায়েক জাকিৰ হুছেইন হাৰিয়ানা ৱাকফ ব'ৰ্ডৰ প্ৰশাসক আৰু ইয়াৰ পূৰ্বে নুহ আৰু তাৱাডুৰ পৰা তিনিবাৰকৈ বিধায়ক হৈছে। সৰু ককায়েক ফজল হুছেইনে ৰাজস্থানৰ তিজাৰা অঞ্চলৰ পৰা বিধানসভা নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰিছিল। বায়েক এগৰাকী স্ত্ৰীৰোগ বিশেষজ্ঞ আৰু তেওঁৰ স্বামী ইএনটি (ENT) বিশেষজ্ঞ। জাহিদাই তেওঁৰ প্ৰাথমিক শিক্ষা দিল্লীৰ জেএমচি (JMC) স্কুলৰ পৰা গ্ৰহণ কৰিছিল আৰু ইয়াৰ পিছত ৰোহতকৰ এম.ডি.ইউ. (M.D.U.) ৰ পৰা স্নাতক ডিগ্ৰী সম্পূৰ্ণ কৰে। তেওঁ দিল্লী বিশ্ববিদ্যালয়ৰ পৰা এলএলবি (LLB) পঢ়িছিল আৰু ৰাজস্থানৰ ৰাজনীতিত ভৰি দিয়াৰ আগতে দিল্লী উচ্চ ন্যায়ালয়ত ওকালতি কৰিছিল।
কংগ্ৰেছৰ সভাপতি মালিকাজুন খাৰ্গেৰ সৈতে জাহিদা খান
ৰাজনৈতিক কেৰিয়াৰ আৰু সফলতা
২০০০ চনত, যেতিয়া তেওঁৰ পিতৃ চৌধুৰী তৈয়ব হুছেইন অশোক গেহলট চৰকাৰৰ মন্ত্ৰী আছিল, সেই সময়ত পঞ্চায়ত নিৰ্বাচন অনুষ্ঠিত হৈছিল। কামা পঞ্চায়ত সমিতিখন মহিলাৰ বাবে সংৰক্ষিত আছিল। অঞ্চলটোৰ ৰাইজে সৰ্বসন্মতিক্ৰমে সিদ্ধান্ত লৈছিল যে জাহিদাই আটাইতকৈ উপযুক্ত প্ৰাৰ্থী। সকলোৰে সহযোগত তেওঁ নিৰ্বাচনত অৱতীৰ্ণ হৈছিল আৰু বিনা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰে জয়ী হৈ কামা পঞ্চায়ত সমিতিৰ সভানেত্ৰী হৈছিল। এই সফলতা আজিও এক অভিলেখ হিচাপে লিপিৱদ্ধ হৈ আছে।
ৰাজনীতিলৈ আহিয়েই জাহিদাই সামাজিক উন্নয়ন আৰু শিক্ষাক অগ্ৰাধিকাৰ দিছিল। বিশেষকৈ ছোৱালীৰ শিক্ষা তেওঁৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ অগ্ৰাধিকাৰ আছিল। ২০০৮ চনত পিতৃৰ বিয়োগৰ পিছত তেওঁ ৰাজ্যিক বিধানসভা নিৰ্বাচনত প্ৰতিদ্বন্দ্বিতা কৰে আৰু কংগ্ৰেছৰ টিকটত বিধায়ক নিৰ্বাচিত হয়। এই জয়ৰ লগে লগে তেওঁ মেৱাটৰ প্ৰথম মহিলা বিধায়ক হিচাপে পৰিগণিত হয়। তেওঁ ২০১৩ চনলৈকে নিৰন্তৰভাৱে জনসাধাৰণৰ সেৱা কৰিছিল আৰু ২০১৮ চনৰ সাধাৰণ বিধানসভা নিৰ্বাচনতো সফলতা লাভ কৰিছিল। এই সময়ছোৱাত তেওঁ ৰাজস্থান চৰকাৰৰ শিক্ষামন্ত্ৰী হিচাপে কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰিছিল আৰু শিক্ষা, বিজ্ঞান আৰু প্ৰযুক্তিবিদ্যা, কলা-সংস্কৃতি, মুদ্ৰণ আৰু ষ্টেচনাৰী আদি বিভাগৰ দায়িত্ব পালন কৰিছিল।
জাহিদা খানলৈ পৰিয়ালৰ সহযোগিতা
জাহিদা খানৰ স্বামী জলিছ খান এজন ইলেক্ট্ৰিকেল ইঞ্জিনীয়াৰ, কিন্তু তেওঁ চাকৰি কৰাৰ পৰিৱৰ্তে ব্যৱসায় আৰম্ভ কৰে। জলিছ খানে প্ৰয়োজন অনুসৰি ৰাজনৈতিক কাম-কাজত সহায় কৰে আৰু পাৰিবাৰিক দায়িত্বসমূহো পালন কৰে। তেওঁ কয়, "চৌধুৰী তৈয়ব হুছেইনৰ মৃত্যুৰ পিছত কামাৰ পৰা জাহিদা খানৰ ৰাজনীতিত প্ৰৱেশক লৈ দুয়োটা পৰিয়ালৰ— আমাৰ আৰু সমগ্ৰ চৌধুৰী পৰিয়ালৰ পূৰ্ণ সন্মতি আছিল।"
দেউতাকৰ প্ৰতিমূৰ্তিৰ সন্মুখত থিয় হৈ থকা অৱস্থাত জাহিদা খান
জাহিদাৰ দুগৰাকী সন্তান আছে। তেওঁৰ কন্যা এগৰাকী চিকিৎসক আৰু পুত্ৰ ছাজিদ খানে এলএলবি পঢ়িছে। ২০২১ চনত ছাজিদক পাহাৰী পঞ্চায়ত সমিতিৰ পৰা বিনা প্ৰতিদ্বন্দ্বিতাৰে প্ৰধান নিৰ্বাচিত কৰা হয়। তেওঁ পৰিয়ালৰ ব্যৱসায় চোৱাচিতা কৰাৰ লগতে ৰাজনৈতিক দায়িত্বও পালন কৰে। পৰিয়ালে জাহিদাক সম্পূৰ্ণ স্বাধীনতা (ফ্ৰী হেণ্ড) দিছিল, যাৰ বাবে তেওঁ ৰাজনীতিত নিজৰ এক সুকীয়া পৰিচয় গঢ়ি তুলিলে। তেওঁৰ কৰ্মশৈলী, নিৰ্ভীকতা, স্পষ্টবাদিতা আৰু সততাৰ বাবে মানুহে তেওঁৰ মাজত তেওঁৰ পিতৃৰ প্ৰতিচ্ছবি দেখিবলৈ পায়।
প্ৰাক্তন মন্ত্ৰী জাহিদা খানে কয়, "বৰ্তমান সময়ত ৰাজনীতিত স্পষ্ট আৰু নিৰপেক্ষভাৱে কাম কৰাটো অতি কঠিন হৈ পৰিছে। যোৱা ১৫-২০ বছৰত ৰাজনৈতিক পৰিৱেশৰ যথেষ্ট পৰিৱৰ্তন ঘটিছে আৰু ভাল মানুহে ৰাজনীতিলৈ আহিবলৈ সংকোচ কৰিবলৈ লৈছে।" তেওঁ লগতে কয়, "এতিয়া ৰাজনীতি কেৱল সেৱাৰ মাধ্যম হৈ থকা নাই, বৰঞ্চ ই ব্যৱসায়ৰ সৈতেও জড়িত হৈ পৰিছে। মানুহে ইয়াক ব্যৱসায়ৰ দৃষ্টিৰে চাবলৈ আৰম্ভ কৰিছে, যিটো গণতন্ত্ৰৰ বাবে অতি দুখজনক আৰু চিন্তনীয়।"
মেৱাটৰ উত্তৰাধিকাৰ আৰু অৱদান
মেৱাটৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক চেতনাৰ ইতিহাসত কেইটামান নিৰ্দিষ্ট পৰিয়ালৰ অৱদান অত্যন্ত গুৰুত্বপূৰ্ণ। এইসকলক বাদ দি অঞ্চলটোৰ ইতিহাস অসম্পূৰ্ণ। ইয়াছিন খানৰ শিক্ষা, তৈয়ব হুছেইনৰ ৰাজনীতি আৰু জাহিদা খানৰ মহিলা নেতৃত্ব— তিনিটা প্ৰজন্মৰ এই উত্তৰাধিকাৰ মেৱাটৰ পৰিচয় হৈ পৰিছে।
জাহিদা খানে কেৱল ৰাজনীতিত নহয়, বৰঞ্চ শিক্ষা আৰু সামাজিক ন্যায়কো নিজৰ অগ্ৰাধিকাৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিছিল। তেওঁ এআইচিচিৰ (AICC) সদস্য, ৰাজস্থান পিচিচিৰ (PCC) কাৰ্যকৰ্তা আৰু সৰ্বভাৰতীয় মহিলা কংগ্ৰেছৰ সাধাৰণ সম্পাদকো হৈছে। তেওঁৰ ভাতৃ জাকিৰ হুছেইনে হাৰিয়ানা আৰু মেৱাটত তিনিবাৰকৈ বিধায়ক হৈ নিজৰ পৰিয়ালৰ ৰাজনৈতিক পৰম্পৰা অব্যাহত ৰাখিছে।
জাহিদা খানক এগৰাকী বৃদ্ধ ব্যক্তিয়ে আশীৰ্বাদ দিয়া এক মূহুৰ্ত
সমাজ আৰু গণতন্ত্ৰৰ বাবে বাৰ্তা
জাহিদা খানৰ ৰাজনৈতিক যাত্ৰাই এই বাৰ্তা দিয়ে যে সেৱা আৰু সমাজৰ প্ৰতি সমৰ্পণেই হৈছে প্ৰকৃত ৰাজনীতি। তেওঁৰ নেতৃত্বত মেৱাটৰ জনসাধাৰণ শিক্ষা আৰু উন্নয়নৰ পথত আগুৱাই গৈছে। এই পৰিয়ালে ক্ষমতাতকৈ সেৱাক, পদবীতকৈ নীতিক আৰু ৰাজনীতিতকৈ সমাজক অগ্ৰাধিকাৰ দিয়াৰ এক উৎকৃষ্ট উদাহৰণ দাঙি ধৰে।
মেৱাটৰ পৰিচয়— শিক্ষা, ৰাজনীতি আৰু মহিলা নেতৃত্ব— হৈছে তিনিটা প্ৰজন্মৰ কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু সংগ্ৰামৰ ফল। এয়া কেৱল এটা পৰিয়ালৰ কাহিনী নহয়, বৰঞ্চ সমগ্ৰ অঞ্চলটোৰ সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিক চেতনাৰ কাহিনী, যিয়ে দশক দশক ধৰি শিক্ষা, অধিকাৰ আৰু আত্মসন্মানৰ বাবে যুঁজ দিছিল। জাহিদা খানে এই ঐতিহ্যক সাৱটি ধৰি আধুনিক ৰাজনীতিত মহিলা আৰু সমাজৰ বাবে নতুন পথ মুকলি কৰিছে।
আজিকালি ৰাজনীতিত স্বচ্ছতা আৰু নিৰপেক্ষতাৰ অভাৱ অনুভৱ কৰা হয়, কিন্তু জাহিদা খানৰ দৰে নেতাই প্ৰমাণ কৰে যে নীতি আৰু সমাজৰ প্ৰতি সেৱাৰ মনোভাৱেই ৰাজনীতিৰ মূল উদ্দেশ্য হোৱা উচিত। মেৱাটৰ বাবে তেওঁৰ অৱদান আৰু নেতৃত্ব অত্যন্ত অনুপ্ৰেৰণাদায়ক। ইয়াছিন খানৰ শিক্ষা, তৈয়ব হুছেইনৰ দূৰদৰ্শিতা আৰু জাহিদা খানৰ মহিলা নেতৃত্ব— এই তিনিওটাই মিলি মেৱাটক সামাজিক আৰু ৰাজনৈতিকভাৱে শক্তিশালী কৰাৰ কাহিনী বৰ্ণনা কৰে।
