শংকৰ কুমাৰ
প্ৰাচীন চীনৰ প্ৰখ্যাত সামৰিক কৌশলবিদ ছান জুৱে তেওঁৰ কালজয়ী গ্ৰন্থ ‘The Art of War’-ত এটা অতি তাৎপৰ্যপূৰ্ণ সকীয়নি দিছিল— “যিগৰাকী সেনাপতি অতিমাত্ৰা আত্মবিশ্বাসী হৈ পৰে, বিপক্ষক দুৰ্বল বুলি গণ্য কৰে নাইবা পৰিৱৰ্তিত পৰিস্থিতিক আওকাণ কৰে, তেওঁ নিজেই নিজৰ নিশ্চিত পৰাজয় মাতি আনে।”
বৰ্তমান আমেৰিকা যুক্তৰাষ্ট্ৰৰ ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্পৰ সৈতে যেন ঠিক তেনে এক ঘটনাই ঘটিল। তেওঁৰ দ্বিতীয় কাৰ্যকালৰ কাৰ্যপ্ৰণালী আৰু নেতৃত্বৰ মাজতে শেহতীয়া মধ্যৱৰ্তীকালীন নিৰ্বাচনত ৰিপাব্লিকান দলে এক লজ্জাজনক বিপৰ্যয়ৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হ’ল। মাৰ্কিন সংসদৰ নিম্ন সদন ‘হাউছ অৱ ৰিপ্ৰেজেণ্টেটিভছ’ আৰু উচ্চ সদন ‘চিনেট’ উভয়তে দলে নিজৰ সংখ্যাগৰিষ্ঠতা হেৰুৱালে।
বিগত ২০ বছৰৰ ইতিহাসত এইটো প্ৰথমবাৰৰ বাবে ঘটিল যে ৰিপাব্লিকান দলে মাৰ্কিন কংগ্ৰেছৰ দুয়োটা সদনতে একেলগে সংখ্যাগৰিষ্ঠতা হেৰুৱাইছে। এই ঘটনাই মাৰ্কিন ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকী আৰু তেওঁৰ একপক্ষীয় কাৰ্যশৈলীৰ ওপৰত এক প্ৰচণ্ড ৰাজনৈতিক আঘাত হানিলে। বিপুল কাৰ্যবাহী ক্ষমতাৰ অধিকাৰী হোৱা সত্ত্বেও, এই নিৰ্বাচনী ফলাফলে অন্ততঃ দেশৰ ঘৰুৱা ক্ষেত্ৰখনত নিজৰ ইচ্ছামতে সিদ্ধান্ত জাপি দিয়া আৰু নীতি বিঘ্নিত কৰাৰ ক্ষেত্ৰত ট্ৰাম্পৰ ক্ষমতাক যথেষ্ট সীমিত কৰি পেলালে।
অৱশ্যে ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা আৰু বৈদেশিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত এই নিৰ্বাচনী ফলাফলৰ প্ৰভাৱ তেনেই সামান্য। সেনা মোতায়েন, আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় আলোচনা আৰু কূটনীতিৰ দৰে গুৰুত্বপূৰ্ণ বিষয়সমূহত মাৰ্কিন ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকীৰ হাতত পূৰ্বৰ দৰেই উল্লেখযোগ্য সাংবিধানিক কৰ্তৃত্ব বাহাল আছে। কিন্তু ইয়াৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে কোনো নিৰ্দিষ্ট দেশৰ বিৰুদ্ধে আমেৰিকাৰ নেতৃত্বত চলা যুদ্ধৰ পুঁজি যোগানৰ ক্ষেত্ৰত ট্ৰাম্পে কংগ্ৰেছৰ নিয়ন্ত্ৰণক সহজে ওফৰাই পেলাব পাৰিব অথবা নিজৰ সকলো পদক্ষেপৰ বাবে অবাধ সমৰ্থন লাভ কৰিব।
তথাপি ইয়াত এক জটিল আইনী পাক সোমাই আছে। যিহেতু কংগ্ৰেছত গৃহীত যিকোনো বিধেয়কত ৰাষ্ট্ৰপতিৰ অনুমোদন অপৰিহাৰ্য, সেয়েহে ট্ৰাম্পে অতি নিৰ্বিকাৰভাৱে নিজৰ ‘ভেটো’ ক্ষমতা প্ৰয়োগ কৰি সেই বিধেয়ক নাকচ কৰিব পাৰে। ফলস্বৰূপে, দুয়োটা সদনৰ নিয়ন্ত্ৰণ কাৰ্যক্ষেত্ৰত কেৱল তাত্ত্বিক আৰু অকাৰ্যকৰী হৈ পৰাৰ সম্ভাৱনা থাকে।
বাস্তৱিকতে কংগ্ৰেছে যদি ৰাষ্ট্ৰপতিক নিয়ন্ত্ৰণ বা বাধা দিব বিচাৰে, তেন্তে প্ৰতিনিধি সভা আৰু চিনেট দুয়োটাতে দুই-তৃতীয়াংশ সংখ্যাগৰিষ্ঠতাৰ প্ৰয়োজন হ’ব। মধ্যৱৰ্তীকালীন নিৰ্বাচনত যথেষ্ট আসন লাভ কৰাৰ পিছতো ডেম’ক্ৰেটসকলৰ হাতত বৰ্তমান তেনে দুই-তৃতীয়াংশ বিপুল সংখ্যাগৰিষ্ঠতা নাই।
বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, সঘনে স্থিতি সলনি কৰাৰ স্বভাৱৰ বাবে পৰিচিত অপদস্থ ট্ৰাম্পে নিজৰ কাৰ্যকালৰ বাকী সময়ছোৱাত আমেৰিকাৰ ঘৰুৱা জনসাধাৰণক অন্যমনস্ক কৰি ৰাখিবলৈ ৰাষ্ট্ৰীয় নিৰাপত্তা আৰু বৈদেশিক নীতিৰ ক্ষেত্ৰত অধিক আক্ৰমণাত্মক স্থিতি গ্ৰহণ কৰিব পাৰে। তথাপি ভাৰতৰ সৈতে বাণিজ্য, শুল্ক আৰু অনুপ্ৰৱেশৰ দৰে স্পর্শকাতৰ বিষয়সমূহত তেওঁ পূৰ্বৰ অনিশ্চিত আৰু সঘনে স্থিতি সলোৱা নীতিক অব্যাহত ৰাখিব নে নাই, সেয়া এতিয়াও সম্পূৰ্ণ স্পষ্ট নহয়।
কংগ্ৰেছত ডেম’ক্ৰেট দলৰ নিয়ন্ত্ৰণ প্ৰতিষ্ঠা হোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত ট্ৰাম্পে বিশেষকৈ ভাৰতৰ সৈতে বাণিজ্য আৰু শুল্ক সম্পৰ্কীয় নীতিৰ ক্ষেত্ৰত তীব্ৰ বিৰোধিতাৰ সন্মুখীন হ’ব পাৰে। বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, ভাৰতৰ দৰে এক বন্ধুত্বপূৰ্ণ তথা অতি গুৰুত্বপূৰ্ণ কৌশলগত অংশীদাৰ ৰাষ্ট্ৰৰ ওপৰত অত্যধিক আমদানি শুল্ক জাপি দিয়াৰ যৌক্তিকতাক লৈ ডেম’ক্ৰেটসকলে প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰি প্ৰত্যাহ্বান জনাব পাৰে।
মধ্যৱৰ্তীকালীন নিৰ্বাচনত অংশ লোৱা প্ৰায় ১ লাখ ভোটাৰৰ মাজত ‘এছ’চিয়েটেড প্ৰেছ’ (AP)-এ চলোৱা এক সমীক্ষাৰ পৰা এই সিদ্ধান্তত উপনীত হোৱা গৈছে যে আমদানিৰ ওপৰত ট্ৰাম্পে আৰোপ কৰা শুল্কই মাৰ্কিন অৰ্থনীতিলৈ উপকাৰতকৈ অধিক ক্ষতিহে মাতি আনিলে। এই নিৰ্বাচনী ফলাফলেও ট্ৰাম্পৰ নীতিসমূহৰ প্ৰতি ভোটাৰসকলৰ গভীৰ ক্ষোভ আৰু হতাশাকেই প্ৰতিফলিত কৰিছে।
অৰ্থনৈতিক পুনৰুদ্ধাৰ হোৱা বুলি মাৰ্কিন ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকীয়ে কৰা দাবীত অধিকাংশ নাগৰিকেই পতিয়ন যাব পৰা নাছিল। এপি (AP)-ৰ তথ্য অনুসৰি, বিগত ১২ মাহত গ্ৰাহক মূল্য সূচকাংক ৩.৭ শতাংশলৈ বৃদ্ধি পাইছে; অথচ ট্ৰাম্পে তেওঁৰ দ্বিতীয় কাৰ্যকাল আৰম্ভ কৰাৰ সময়ত মুদ্ৰাস্ফীতিৰ হাৰ আছিল ৩ শতাংশ।
যিহেতু দ্বিতীয় কাৰ্যকালৰ বাকী থকা দুটা বছৰত ট্ৰাম্পে পুনৰ কোনো নিৰ্বাচনৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া নহয়, সেয়েহে তেওঁ ভাৰতৰ সৈতে শীঘ্ৰেই এক বাণিজ্য চুক্তি সম্পাদন কৰিবলৈ আগ্ৰহ প্ৰকাশ কৰিব পাৰে। বিশেষজ্ঞসকলৰ ধাৰণা অনুসৰি, ঘৰুৱা ৰাজনীতিত নানা বাধা-নিষেধৰ সন্মুখীন হ’বলগীয়া হোৱাৰ বাবে ট্ৰাম্পে আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় মঞ্চত নিজৰ প্ৰভাৱ প্ৰদৰ্শন কৰিবলৈ ভাৰতৰ সৈতে তৎকালীনভাৱে এখন বাণিজ্য চুক্তি চূড়ান্ত কৰিব বিচাৰিব পাৰে।
কূটনৈতিক বিশেষজ্ঞসকলৰ যুক্তি হ’ল- আমেৰিকাৰ এই সলনি হোৱা ৰাজনৈতিক পটভূমিক কৌশলীভাৱে ব্যৱহাৰ কৰি ভাৰতে ৱাশ্বিংটনৰ সৈতে এক সন্তুলিত বাণিজ্যিক চুক্তিৰ বাবে জোৰদাৰ দৰ-দাম কৰিব পাৰে। প্ৰস্তাৱিত বাণিজ্য চুক্তিত ভাৰতৰ সকলো সংবেদনশীল স্বাৰ্থ যাতে যথোচিতভাৱে সুৰক্ষিত হয়, সেয়া নিশ্চিত কৰিবলৈও নতুন দিল্লীয়ে মাৰ্কিন প্ৰশাসনক হেঁচা প্ৰয়োগ কৰাৰ সুযোগ লাভ কৰিব।
অনুপ্ৰৱেশ নীতি আৰু এইচ-১বি (H-1B) ভিছাৰ প্ৰেক্ষাপট
ৰিপাব্লিকান দলৰ এই মধ্যৱৰ্তীকালীন বিপৰ্যয়ৰ পিছতো ট্ৰাম্প প্ৰশাসনে অনুপ্ৰৱেশ সীমিত কৰা আৰু অবৈধ নাগৰিকসকলক বহিষ্কাৰ কৰাৰ লক্ষ্য সম্পূৰ্ণৰূপে ত্যাগ কৰাৰ সম্ভাৱনা তেনেই কম।
অৱশ্যে কংগ্ৰেছত ডেম’ক্ৰেটসকলৰ বিপুল সংখ্যাগৰিষ্ঠতা থকাৰ বাবে ৰাষ্ট্ৰপতি ট্ৰাম্পৰ পক্ষে অনুপ্ৰৱেশ সম্পৰ্কীয় নিজৰ কাৰ্যসূচীবোৰ সহজে আগবঢ়াই নিয়াটো সহজ নহ’ব।
যদিও অনুপ্ৰৱেশ নীতি আৰু নিয়মসমূহৰ ওপৰত কংগ্ৰেছৰ তদাৰকী নিশ্চিতভাৱে বৃদ্ধি পাব, তথাপি তাৰ অৰ্থ এইটো নহয় যে ডেম’ক্ৰেটসকলে ট্ৰাম্পক নিজৰ অনুপ্ৰৱেশ নীতি সম্পূৰ্ণ সলনি কৰি ইউ-টাৰ্ন ল’বলৈ বাধ্য কৰাব পাৰিব। অবৈধ অনুপ্ৰৱেশৰ বিৰুদ্ধে তেওঁৰ পদক্ষেপক বাধা দিব পৰা যিকোনো সংসদীয় আইনক নাকচ কৰিবলৈ মাৰ্কিন ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে ভেটো প্ৰয়োগ কৰাৰ সম্ভাৱনাই অধিক।
বিশেষকৈ এইচ-১বি (H-1B) ভিছাৰ আবেদনসমূহৰ ওপৰত সকলোৰে তীক্ষ্ণ দৃষ্টি থাকিব। দ্বিতীয় কাৰ্যকালৰ বাবে হোৱাইট হাউচলৈ ঘূৰি অহাৰ পিছতেই ট্ৰাম্পে নতুন এইচ-১বি ভিছা আবেদনৰ বাবে ১ লাখ মাৰ্কিন ডলাৰ মাচুল নিৰ্ধাৰণ কৰিছিল। ২০২৬ চনৰ জুন মাহত মেছাচুছেটছৰ এখন ফেডাৰেল আদালতে এই সিদ্ধান্তক বেআইনী ঘোষণা কৰে। ইয়াৰ পিছতো ট্ৰাম্প প্ৰশাসনে এই নিয়ম ২০২৭ চনলৈ বৃদ্ধি কৰে। তদুপৰি ট্ৰাম্পে TCS, Infosys, HCL আৰু Wipro-কে ধৰি আঠটা প্ৰতিষ্ঠানৰ গ্ৰীন-কাৰ্ড স্পন্সৰশ্বিপ স্থগিত কৰি ৰাখিছে।
ইৰানৰ বিৰুদ্ধে সামৰিক অভিযান আৰম্ভ কৰাৰ ট্ৰাম্পৰ সিদ্ধান্তক ডেম’ক্ৰেটসকলে পূৰ্বৰে পৰা তীব্ৰ বিৰোধিতা কৰি আহিছে। এতিয়া যিহেতু মাৰ্কিন কংগ্ৰেছৰ দুয়োটা সদনতেই ডেম’ক্ৰেটসকলৰ হাতলৈ নিয়ন্ত্ৰণ আহিছে, সেয়েহে তেওঁলোকে নিশ্চিত কৰিব যাতে কংগ্ৰেছৰ পূৰ্বানুমোদন অবিহনে ট্ৰাম্প প্ৰশাসনে তেহৰানৰ বিৰুদ্ধে কোনো সামৰিক অভিযান চলাই থাকিব নোৱাৰে।
তদুপৰি ডেম’ক্ৰেট দলৰ সাংসদসকল কংগ্ৰেছৰ বিভিন্ন স্থায়ী সমিতিত অন্তৰ্ভুক্ত হৈ থাকিব বাবে তেওঁলোকে যুদ্ধৰ প্ৰকৃত উদ্দেশ্য, খৰচ আৰু পৰিণতিৰ বিষয়ে উত্তৰ বিচাৰি ট্ৰাম্প প্ৰশাসনৰ শীৰ্ষ বিষয়াসকলক চমন জাৰি কৰি মাতিব পাৰিব। বিশেষজ্ঞসকলে মত প্ৰকাশ কৰিছে যে ডেম’ক্ৰেটসকলে প্ৰতিৰক্ষা বাজেট আবণ্টন আৰু ৰাষ্ট্ৰপতিয়ে মনোনীত কৰা বিষয়াসকলৰ অনুমোদনক এক শক্তিশালী কৌশল হিচাপে ব্যৱহাৰ কৰি যুদ্ধৰ বাবে কংগ্ৰেছৰ অনুমোদন ল’বলৈ ট্ৰাম্পক বাধ্য কৰাব পাৰে।
ৰাষ্ট্ৰপতি ড’নাল্ড ট্ৰাম্প
ট্ৰাম্পৰ নিজৰ বাবেও এই ইৰান যুদ্ধ কোনো ইতিবাচক ফলদায়ক প্ৰমাণিত নহ’ল। মধ্যৱৰ্তীকালীন নিৰ্বাচনত ৰিপাব্লিকানসকলে বৃহৎ পৰাজয় বৰণ কৰাৰ সমান্তৰালকৈ এই যুদ্ধই সাধাৰণ আমেৰিকান নাগৰিক আৰু দেশখনৰ সামগ্ৰিক অৰ্থনীতিত ভয়ংকৰ ঋণাত্মক প্ৰভাৱ পেলাইছে। ‘Moody’s-ৰ মুখ্য অৰ্থনীতিবিদ মাৰ্ক জাণ্ডিৰ মতে, ইৰান যুদ্ধৰ ফলত আমেৰিকাৰ প্ৰতিটো পৰিয়ালৰ ওপৰত প্ৰায় ২,০০০ ডলাৰকৈ অতিৰিক্ত আৰ্থিক বোজা পৰিছে। তেওঁ কয় যে ট্ৰাম্পে যেতিয়ালৈকে ইৰানৰ বিৰুদ্ধে যুদ্ধ চলাই থাকিব, তেতিয়ালৈকে আমেৰিকান পৰিয়ালসমূহৰ খৰচ বৃদ্ধি পাইয়েই থাকিব।
পাকিস্তানৰ কূটনীতি আৰু অনাগত প্ৰত্যাহ্বান
ট্ৰাম্পৰ দ্বিতীয় কাৰ্যকালৰ যোৱা দুটা বছৰত পাকিস্তানে আমেৰিকাৰ সান্নিধ্য লাভৰ বাবে বিপুল প্ৰচেষ্টা আৰু পুঁজি নিয়োগ কৰিছিল। ৱাশ্বিংটন আৰু ইছলামাবাদৰ সম্পৰ্ক কোনো স্থায়ী গাঁথনিগত ভিত্তিত নহৈ কেৱল সাময়িক আৰু প্ৰভু-অনুগ্ৰহপ্ৰাপ্ত সদৃশ হোৱা সত্ত্বেও, ট্ৰাম্পেও পাকিস্তানৰ প্ৰতি বিশেষ মৰম-চেনেহ দেখুওৱাত কেতিয়াও কৃপণালি কৰা নাছিল।
ট্ৰাম্পে বাৰে বাৰে অসীম মুনিৰক নিজৰ “প্ৰিয় ফিল্ড মাৰ্শ্বাল” বুলি অভিহিত কৰিছিল আৰু ২০২৫ চনৰ জুন মাহত তেওঁক হোৱাইট হাউচলৈ মধ্যাহ্নভোজনৰ বাবে নিমন্ত্ৰণ জনাইছিল। মন কৰিবলগীয়া যে ২০২৫ চনৰ ২২ এপ্ৰিলত জম্মু-কাশ্মীৰৰ পহলগামত লস্কৰ-ই-তৈবাৰ শাখা সংগঠন ‘দ্য ৰেজিষ্টেন্স ফ’ৰ্চ’ (TRF)-ৰ সৈতে জড়িত সন্ত্ৰাসবাদীয়ে ২৫ জন ভাৰতীয় আৰু ১ জন নেপালী নাগৰিককে ধৰি মুঠ ২৬ জন পৰ্যটকক হত্যা কৰাৰ প্ৰত্যুত্তৰত ভাৰতে পাকিস্তানৰ বিৰুদ্ধে এক চাৰিদিনীয়া যুদ্ধ চলোৱাৰ ঠিক কেইসপ্তাহমান পিছতেই ট্ৰাম্পে মুনিৰক এই নিমন্ত্ৰণ জনাইছিল।
অসীম মুনিৰলৈ আগবঢ়োৱা এই মধ্যাহ্নভোজনৰ নিমন্ত্ৰণে ভাৰতক গভীৰভাৱে ক্ষুণ্ণ আৰু অসন্তুষ্ট কৰি তুলিছিল যদিও ট্ৰাম্পে মুনিৰৰ প্ৰতি থকা নিজৰ প্ৰশংসা আৰু মোহৰ মুকলি প্ৰদৰ্শন বন্ধ কৰা নাছিল। ইফালে ইছলামাবাদেও মাৰ্কিন ৰাষ্ট্ৰপতিগৰাকীক শান্তিৰ নোবেল বঁটাৰ বাবে মনোনীত কৰিছিল।
মুঠতে ট্ৰাম্পৰ বাবে পাকিস্তান আছিল এক অতি প্ৰিয় দেশ। বছৰ বছৰ ধৰি আভ্যন্তৰীণ গৃহকন্দল আৰু বিশৃংখলতাৰ মাজত ডুব গৈ থকা দেশখনৰ বাস্তৱ পৰিস্থিতিক আওকাণ কৰি আমেৰিকা আৰু ইৰানৰ মাজত যুদ্ধবিৰতিৰ মধ্যস্থতাকাৰীৰ গুৰুদায়িত্বও পাকিস্তানৰ হাততেই অৰ্পণ কৰা হৈছিল।
আন্তঃৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ত চলি থকা নিজৰ একঘৰীয়া অৱস্থা দূৰ কৰাৰ বাবে পাকিস্তানে ইয়াক এক সোণালী সুযোগ বুলি গণ্য কৰিছিল যদিও সেই সুযোগক সঠিকভাৱে ফলৱতী কৰিব নোৱাৰিলে। বৰং একে সময়তে ছৌদি আৰব, উপসাগৰীয় অন্যান্য ৰাষ্ট্ৰ আৰু চীনক সন্তুষ্ট কৰিবলৈ গৈ পাকিস্তানে নিজৰ সম্ভাৱনাক নিঃশেষ কৰিলে, যাৰ ফলত এক প্ৰকৃত নিৰপেক্ষ মধ্যস্থতাকাৰী হোৱাটো কাঠামোগতভাৱেই অসম্ভৱ হৈ পৰিল।
কিন্তু বৰ্তমান কংগ্ৰেছৰ দুয়োটা সদনতেই ডেম’ক্ৰেট দল সংখ্যাগৰিষ্ঠ হোৱাৰ পৰিপ্ৰেক্ষিতত পাকিস্তান আৰু তাৰ নেতাসকলে নিজৰ দেশৰ স্বাৰ্থ ৰক্ষা কৰিবলৈ যাওঁতে এক কঠিন প্ৰত্যাহ্বানৰ মুখামুখি হ’ব লাগিব। বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, ট্ৰাম্প আৰু তেওঁৰ ঘনিষ্ঠ মহলৰ সৈতে পাকিস্তানৰ লেনদেন আৰু সম্পৰ্কৰ ওপৰত এতিয়া কংগ্ৰেছে অত্যন্ত চোকা নজৰ ৰাখিব। বিশেষকৈ পাকিস্তানী নেতাসকলে ট্ৰাম্পৰ পৰিয়ালক সাঙুৰি যিবোৰ অতি গোপনীয় আৰু ব্যক্তিগত যোগাযোগ ৰক্ষা কৰি চলিছিল, সেইবোৰ এতিয়া মাৰ্কিন সংসদৰ তীক্ষ্ণ তদন্ত আৰু তদাৰকীৰ আওতালৈ অহাৰ পূৰ্ণ সম্ভাৱনা আছে।
