ভক্তি চালক / পুণে
মহাৰাষ্ট্ৰৰ বোপদেৱ ঘাট। ম'বাইল নেটৱৰ্ক নথকা এখন নিৰ্জন ঠাই আৰু এক অন্ধকাৰ নিশা। এনে এক পৰিৱেশতেই সংঘটিত হৈছিল এক ভয়ংকৰ গণ-ধৰ্ষণৰ ঘটনা। সমগ্ৰ দেশ কঁপাই যোৱা এই ঘটনাৰ তদন্তৰ ওপৰত সকলোৰে চকু আছিল। অপৰাধীয়ে কোনো ধৰণৰ শুংসূত্ৰ এৰি থৈ যোৱা নাছিল, যাৰ বাবে এইটো আছিল এক অতি জটিল গোচৰ।
পুণে চিটি আৰক্ষীৰ সহকাৰী উপ-পৰিদৰ্শক ৰাজস শ্বেখক এই ধৰ্ষণকাৰীক বিচাৰি উলিওৱাৰ দায়িত্ব অৰ্পণ কৰা হৈছিল। ঘটনাস্থলীত কোনো ম'বাইল নেটৱৰ্ক বা চিচিটিভি কেমেৰা নাছিল। অপৰাধীয়ে নিজৰ আৰু ভুক্তভোগীৰ ম'বাইল ফোন ফ্লাইট ম'ডত ৰাখিছিল। আৰক্ষীয়ে তদন্ত আৰম্ভ কৰিবলৈ সামান্যতমো সূত্ৰ পোৱা নাছিল।
পুণেৰ আৰক্ষী বিষয়া ৰাজস শ্বেখৰ মানপত্ৰ
ৰাজস শ্বেখে দিন-ৰাতি একাকাৰ কৰি চিচিটিভি ফুটেজসমূহ পৰীক্ষা কৰিবলৈ ধৰিলে। অৱশেষত, এটা অস্পষ্ট ছবিত তেওঁ সন্দেহযুক্ত লোকজনক পিন্ধি থকা টি-চাৰ্টটোত এখন হোটেলৰ ল'গ' দেখা পালে। এই সৰু সূত্ৰটোৰ পৰাই আৰম্ভ কৰি তেওঁ লগে লগে হোটেলখন বিচাৰি উলিয়ালে আৰু ইয়াৰ মালিকক জেৰা কৰিলে।
মালিকে নিজৰ কৰ্মচাৰীজনক চিনি পালে আৰু আৰক্ষীয়ে অপৰাধীক জিম্মাত ল’লে। অপৰাধীয়ে নিজৰ দোষ স্বীকাৰ কৰাৰ লগতে আন দুজন সহযোগীৰ নামো প্ৰকাশ কৰিলে।
এই সফল তদন্তৰ কথা মনত পেলাই ৰাজস শ্বেখে কয়, "যেতিয়া এই তদন্ত সম্পূৰ্ণ হৈছিল, এগৰাকী অতি জ্যেষ্ঠ IPS পৰ্যায়ৰ বিষয়াই মোক সাৱটি ধৰি অভিনন্দন জনাইছিল। জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলে সাধাৰণতে কাকো সাবটি নধৰে, কিন্তু সেইদিনা মই এই কথাটো উপলব্ধি কৰি সন্তুষ্টি লাভ কৰিলোঁ যে মোৰ কামৰ প্ৰকৃত মূল্যায়ন হৈছে।"
এই জটিল গোচৰটো হৈছে ৰাজস শ্বেখে তেওঁৰ ৩২ বছৰীয়া চাকৰি জীৱনত চলোৱা এনে বহু তদন্তৰ ভিতৰত অন্যতম। তেওঁৰ সেৱাৰ স্বীকৃতিস্বৰূপে কেন্দ্ৰীয় গৃহ মন্ত্ৰ্যালয়ে শেহতীয়াকৈ তেওঁক ‘অতি উৎকৃষ্ট সেৱা পদক’ ৰে সন্মানিত কৰিছে।
'আৱাজ- দ্য ভইচ'ৰ সৈতে হোৱা এক বাৰ্তালাপত ৰাজস শ্বেখে কয়, "সিদিনা এজন বন্ধুৱে ফোন কৰি মোক ভাৰত চৰকাৰৰ 'অতি উৎকৃষ্ট সেৱা পদক' লাভ কৰাৰ খবৰটো দিলে। দুমিনিটৰ বাবে মোৰ বুকুখন গধুৰ হৈ পৰিছিল আৰু দুচকুত চকুলো বিৰিঙি উঠিছিল। ইমান বছৰ ধৰি মই যি কঠোৰ পৰিশ্ৰম আৰু সেৱা আগবঢ়াইছিলোঁ, সেয়া অৱশেষত ফলপ্ৰসূ হ'ল।"
১৯৯৫ চনত ৰাজস শ্বেখে পুণে চিটি আৰক্ষী বাহিনীত যোগদান কৰিছিল। খাকী পোছাকযোৰৰ প্ৰতি থকা এক দুৰ্বাৰ আকৰ্ষণ আৰু ইউনিফৰ্ম পিন্ধি সমাজ তথা দেশৰ বাবে কিবা এক উল্লেখনীয় কাম কৰাৰ প্ৰবল হেঁপাহেই তেওঁক আৰক্ষী বিভাগলৈ টানি আনিছিল।
স্নাতক ডিগ্ৰী লাভ কৰাৰ পিছত তেওঁ এম্প্লইমেণ্ট এক্সচেঞ্জৰ পৰা এটা ফোন কল লাভ কৰিছিল আৰু আৰক্ষীৰ নিযুক্তি প্ৰক্ৰিয়াত ভাগ ল'বলৈ সিদ্ধান্ত লৈছিল। তেওঁ নিজৰ প্ৰথমটো প্ৰচেষ্টাতেই নিৰ্বাচিত হৈছিল।
ৰাজস এগৰাকী খেলুৱৈ। তেওঁ ৰাষ্ট্ৰীয় পৰ্যায়ৰ ভলীবল খেলুৱৈ হোৱাৰ লগতে লং জাম্প, হাই জাম্প আৰু ত্ৰিপল জাম্পতো অংশগ্ৰহণ কৰিছে। আৰক্ষীৰ প্ৰৱেশ পৰীক্ষাসমূহ সফলতাৰে উত্তীৰ্ণ হোৱাত তেওঁৰ এই ক্ৰীড়া পটভূমিয়ে যথেষ্ট সহায় কৰিছিল।
প্ৰথম অৱস্থাত তেওঁ আৰক্ষী মুখ্য কাৰ্যালয়ৰ ষ্ট'ৰৰুম আৰু ৰিজাৰ্ভ আৰ্মোৰী শাখাত এজন সহায়ক হিচাপে কাম কৰিছিল। তেওঁ পুণে চহৰৰ বাবে অস্ত্ৰ-শস্ত্ৰ, গোলাবাৰুদ আৰু আৰক্ষীৰ পোছাক যোগান ধৰাৰ কাম চম্ভালিছিল আৰু ইয়াৰ ৰেকৰ্ড ৰাখিছিল।
২০০২ চনত তেওঁক ট্ৰেফিক শাখালৈ বদলি কৰা হয়। তেওঁক সেই সময়ত নতুনকৈ আৰম্ভ হোৱা প্ৰি-পেইড অটো-ৰিক্সা সেৱা পৰিচালনাৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। তেওঁ DCP কাৰ্যালয়ত প্ৰশাসনিক কাম-কাজো চম্ভালিছিল।
ৱানোৱাড়ী আৰক্ষী থানাত কাৰ্যনিৰ্বাহ কৰি থকাৰ সময়তেই ৰাজস শ্বেখৰ অপৰাধ অনুসন্ধানৰ কেৰিয়াৰ আৰম্ভ হৈছিল। তেওঁ কয় যে তেওঁ যথেষ্ট ভাগ্যবান আছিল, কাৰণ তেওঁ পৰামৰ্শদাতা হিচাপে ভাল জ্যেষ্ঠ বিষয়া পাইছিল, যিয়ে তেওঁক এজন সুদক্ষ অনুসন্ধানকাৰী হিচাপে গঢ়ি তোলাত সহায় কৰিছিল।
ৱানোৱাড়ী আৰক্ষী থানাত থাকোঁতে তেওঁ হত্যা, চুৰি আৰু অপহৰণকে ধৰি বিভিন্ন অপৰাধৰ লগত জড়িত অপৰাধীক কৰায়ত্ত কৰিছিল।
ইয়াৰ ভিতৰত আটাইতকৈ চৰ্চিত আৰু প্ৰত্যাহ্বানমূলক গোচৰটো আছিল মাছলকাৰ নামৰ এজন লোকে সংঘটিত কৰা এক ত্ৰি-হত্যাকাণ্ড। লোকজনে নিজৰ জন্মদাত্ৰী মাতৃ, পত্নী আৰু অকণমানি কন্যাক অতি নিৰ্মমভাৱে হত্যা কৰিছিল। সমগ্ৰ সংবাদ মাধ্যমৰ চকু এই গোচৰটোৰ ওপৰত নিবদ্ধ আছিল।
সকলোৱে ভাবিছিল যে এই মানুহজন কোনো কাৰণতে অপৰাধী হ'ব নোৱাৰে। কিন্তু ৰাজস শ্বেখৰ চোকা দৃষ্টিৰ পৰা মানুহজনৰ সন্দেহজনক আচৰণ সাৰি যোৱা নাছিল।
এই গোচৰটোৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰি ৰাজস শ্বেখে কয়, "প্ৰথমতে, মোৰ জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলে সুধিছিল যে মই কিয় মাতৃ, পত্নী আৰু সন্তানক হেৰুৱাই শোকত ভাগি পৰা মানুহজনক জেৰা কৰিছোঁ? কিন্তু মোৰ মনত এক গভীৰ সন্দেহ উপজিছিল। আমি তেওঁক জেৰা কৰিলোঁ আৰু তেতিয়াই পোহৰলৈ আহিল যে তেওঁ নিজৰ প্ৰেমিকাক বিয়া কৰাবলৈকে এই ষড়যন্ত্ৰ ৰচনা কৰিছিল আৰু পৰৱৰ্তী সময়ত আদালতে তেওঁক এই তিনিওটা হত্যাকাণ্ডৰ অপৰাধত দোষী সাব্যস্ত কৰিছিল।"
কোন্ধৱা আৰক্ষী থানাত কৰ্মৰত অৱস্থাত তেওঁক এজন দৰিদ্ৰ লোকৰ সন্তান নিৰুদ্দেশ হোৱা এক গোচৰৰ দায়িত্ব দিয়া হৈছিল। পিতৃৰ ভাষ্য অনুসৰি, কোনো দুৰ্বৃত্তই তেওঁৰ কেঁচুৱাটো চুৰি কৰি নিছিল। 'আৰক্ষীয়ে কেৱল ধনী মানুহৰ বাবেহে কাম কৰে' বুলি থকা ধাৰণাটোক ৰাজস শ্বেখ আৰু তেওঁৰ দলে ভুল প্ৰমাণিত কৰিছিল।
দিন-ৰাতি একাকাৰ কৰি অনুসন্ধান চলাই তেওঁলোকে মাত্ৰ দুদিনৰ ভিতৰতে কেঁচুৱাটো বিচাৰি উলিয়াবলৈ সক্ষম হৈছিল। কেঁচুৱাটোক পুণে জিলাৰ বীৰ গাঁৱত অনুষ্ঠিত হোৱা মহস্কোবাৰ বিশাল মেলাত ভিক্ষা খুজিবলৈ লৈ যোৱা হৈছিল। আৰক্ষী তালৈ গৈ সুৰক্ষিতভাৱে কেঁচুৱাটো উদ্ধাৰ কৰে আৰু মাতৃৰ হাতত তুলি দিয়ে।
সেই মুহূৰ্তটোৰ কথা সুঁৱৰি ৰাজসে কয়, "সেই মাতৃগৰাকীয়ে যিদৰে নিজৰ সন্তানক সাবটি ধৰি কান্দিবলৈ আৰম্ভ কৰিছিল, সেয়া মোৰ জীৱনৰ আটাইতকৈ সন্তুষ্টিৰ মুহূৰ্ত আছিল। আন গোচৰসমূহ সমাধান কৰাৰ পিছত পোৱা সন্তুষ্টিতকৈ এই সন্তুষ্টি বহুগুণে বেছি আছিল।"
২০১৭ চনৰ ডিচেম্বৰ মাহত তেওঁ একেখন ঠাইৰ পৰাই দুটাকৈ ATM মেচিন চুৰি হোৱা ঘটনাৰ তদন্ত আৰম্ভ কৰে।
তেওঁৰ দলে পুণেৰ পৰা চাংলি জিলাৰ কিৰ্লোস্কৰৱাড়ীলৈকে একেৰাহে ন দিন ধৰি চিচিটিভি ফুটেজ নিৰীক্ষণ কৰিছিল। নৱম দিনা তেওঁলোকে এজন সন্দেহযুক্ত লোকক চিনাক্ত কৰে আৰু ওছমানাবাদত গ্ৰেপ্তাৰ কৰে। জেৰাৰ অন্তত তেওঁলোকে কৰ্ণাটক-মহাৰাষ্ট্ৰ সীমান্তৰ বেলাগাৱীৰ পৰা এই চক্ৰটোৰ আন সদস্যসকলকো কৰায়ত্ত কৰে।
এই চক্ৰটোৱে ট্ৰলী, পুলি আৰু স্লাইডাৰ সাজি উলিয়াইছিল। তেওঁলোকে পুলিৰ সহায়ত এটিএম মেচিনটো উলিয়াই আনি পোনে পোনে গাড়ীত সুমুৱাই লৈছিল। এই চক্ৰটোক উৎখাত কৰাৰ ফলত সাত্তাৰা, চাংলি, কোলহাপুৰ আৰু ওছমানাবাদৰ ১৯টাকৈ অপৰাধৰ ৰহস্য ফাদিল হৈছিল।
পৰৱৰ্তী সময়ত ক্ৰাইম ব্ৰাঞ্চলৈ বদলি হোৱাৰ পিছত, এণ্টি-নাৰ্কোটিক্স চেলত কাম কৰি থকাৰ সময়ত তেওঁ MD ড্ৰাগছ আৰু গাঞ্জা সৰবৰাহকাৰীক আটক কৰি তেওঁলোকৰ বিশাল নেটৱৰ্ক ধ্বংস কৰে। ইয়াৰ উপৰি তেওঁ নাইজেৰিয়ান প্ৰতাৰণা আৰু এটিএম ক্ল'নিঙৰ সৈতে জড়িত অপৰাধীসকলকো কাৰাগাৰলৈ নিক্ষেপ কৰে।
ৰাজস শ্বেখৰ জন্মস্থান হৈছে পুৰন্দৰ তালুকাৰ ভিউৱাড়ী গাঁও, যিখন গাঁও ব্ৰিটিছৰ বিৰুদ্ধে কৰা বিদ্ৰোহৰ বাবে বিখ্যাত। ৰাজস শ্বেখে কয়, "মোৰ ভিউৱাড়ীৰ মাটিত এক সুকীয়া ধৰণৰ তেজ আছে। সেই একেই মনোভাৱ বুকুত বান্ধি মই আজিও আৰক্ষী বিভাগত নিৰ্ভয়ে কাম কৰি আছোঁ।"
তেওঁৰ এনে কৰ্মশৈলীৰ বাবেই অৱসৰপ্ৰাপ্ত জ্যেষ্ঠ বিষয়াসকলে তেওঁক মৰমতে 'দুখীয়াৰ অমিতাভ বচ্চন' বুলি মাতিছিল। নিজৰ প্ৰতি হোৱা অন্যায় সহ্য নকৰা আৰু আনৰ লগতো অন্যায় হ'বলৈ নিদিয়া- এইটোৱেই হৈছে তেওঁ সমগ্ৰ চাকৰি জীৱনত মানি চলা এক প্ৰধান নীতি আৰু তেওঁ কয় যে আজীৱন তেওঁ এই নীতি মানি চলিব।
এক সভাত পুণেৰ আৰক্ষী বিষয়া ৰাজস শ্বেখ
অপৰাধ সংঘটিত হোৱা স্থান পৰীক্ষা কৰাৰ ক্ষেত্ৰত তেওঁৰ এক নিৰ্দিষ্ট কৰ্মশৈলী আছে। তেওঁ কয়, "যদি কোনোৱে অপৰাধৰ স্থানলৈ গৈ অতি সূক্ষ্মভাৱে নিৰীক্ষণ কৰে, তেন্তে এটা নহয় এটা সূত্ৰ পোৱাটো ১০০% নিশ্চিত। যদি আপুনি সেই এটা সূত্ৰত ধৰি কাম আগবঢ়াই নিয়ে, তেন্তে সফলতা নিশ্চিতভাৱে লাভ কৰিব পাৰি; এয়াই মোৰ অভিজ্ঞতা।"
ৰাজস শ্বেখৰ পৰিয়ালটো আছিল অতিকৈ দৰিদ্ৰ। পৰিয়ালত তেওঁলোক ছজন ভাই-ভনী আছিল। তেওঁৰ পিতৃ-মাতৃয়ে খেতি-পথাৰত বনুৱা হিচাপে কাম কৰিছিল যদিও নিজৰ সকলো সন্তানকে শিক্ষিত কৰি তুলিছিল। আজি তেওঁৰ আটাইকেইগৰাকী ভাই-ভনীয়েই স্নাতক ডিগ্ৰীধাৰী।
"মোৰ মা নিৰক্ষৰ আছিল, কিন্তু তেওঁ হাতত এচাৰি লৈ আমাক পঢ়িবলৈ বহুৱাইছিল। মায়ে সদায় কৈছিল যে শিক্ষাৰ অবিহনে জীৱনত কোনো পৰিত্ৰাণ নাই। আজিকালি অভিভাৱক-শিক্ষকৰ বৈঠকৰ ধাৰণাটো আৰম্ভ হৈছে, কিন্তু সেই সময়ত মোৰ মা যেতিয়াই প্ৰতি সোমবাৰে ছাছৱাড় বজাৰলৈ গৈছিল, তেতিয়াই তেওঁ আমাৰ বিদ্যালয়লৈ গৈ শিক্ষকসকলক আমাৰ পঢ়া-শুনাৰ অগ্ৰগতিৰ বিষয়ে সুধিছিল।"
ৰাজস শ্বেখে তেওঁৰ ভাই-ভনীসকলৰ সৈতে এক যৌথ পৰিয়ালত বাস কৰে। তেওঁৰ পত্নী নাজমা ৱাদিয়া মহাবিদ্যালয়ৰ এগৰাকী স্নাতক। তেওঁৰ জ্যেষ্ঠ কন্যাই MIT-ৰ পৰা B.Tech সম্পূৰ্ণ কৰিছে, আনহাতে কনিষ্ঠ কন্যা দ্বাদশ শ্ৰেণীত অধ্যয়নৰত আৰু তেৱোঁ এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়া হোৱাৰ সপোন পুহি ৰাখিছে।
ৰাজস শ্বেখে এতিয়ালৈকে ২৮০ টাতকৈয়ো অধিক বঁটা লাভ কৰিছে, যাৰ ভিতৰত আছে আৰক্ষী সঞ্চালক প্ৰধানৰ 'মান সম্পন্ন সেৱা পদক' আৰু মহাৰাষ্ট্ৰৰ মুখ্যমন্ত্ৰীৰ পৰা লাভ কৰা দুখনকৈ সন্মানীয় প্ৰমাণপত্ৰ।
তেওঁ ১৫ ৰ পৰা ২৫ বছৰীয়া নিৰ্মল সেৱাৰ বাবে প্ৰদান কৰা 'উৎকৃষ্ট সেৱা পদক' আৰু ২৫ বছৰৰো অধিক কাল আগবঢ়োৱা সেৱাৰ বাবে কেন্দ্ৰীয় চৰকাৰৰ 'অতি উৎকৃষ্ট সেৱা পদক' লাভ কৰিছে।
নিজৰ কৰ্মশৈলীৰ বিষয়ে উল্লেখ কৰি তেওঁ কয়, "যদি নীতি-নিয়ম মানি হাঁহিমুখে মানুহৰ কামবোৰ কৰি দিয়া যায়, তেন্তে মানসিক চাপ একেবাৰেই নাথাকে। প্ৰত্যেক ব্যক্তিয়েই নিজৰ কামটোক সদায় উপভোগ কৰা উচিত।"
যিহেতু আৰক্ষীৰ কৰ্মঘণ্টা নিৰ্ধাৰিত নহয়, সেয়েহে তেওঁলোকৰ জীৱনশৈলী যথেষ্ট চাপযুক্ত হ'ব পাৰে। কিন্তু নিজৰ চাকৰি আৰু স্বাস্থ্যৰ মাজত ভাৰসাম্য বজাই ৰাখি, ৰাজসে প্ৰতিদিনে কেৱল ঘৰত বনোৱা খাদ্য গ্ৰহণ কৰি নিজৰ মানসিক আৰু শাৰীৰিক সুস্থতাৰ যতন লয়। তেওঁ ব্যায়াম কৰে, প্ৰাণায়াম কৰে আৰু প্ৰতিদিনে পুৱা ৪০-৪৫ মিনিট সময় ধ্যান কৰে।
নৱ প্ৰজন্মক মূল্যৱান পৰামৰ্শ দি ৰাজে শেষত কয়, "এটা লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰক আৰু ধাৰাবাহিকভাৱে তাৰ দিশত চেষ্টা কৰি যাওক। ধাৰাবাহিকতা আৰু সম্পূৰ্ণ হৃদয়ৰ প্ৰচেষ্টাই আপোনাক নিশ্চিতভাৱে আপোনাৰ লক্ষ্যলৈ লৈ যাব।"
"জীৱনত এটা লক্ষ্য নিৰ্ধাৰণ কৰক আৰু সেই লক্ষ্যত উপনীত হ'বলৈ নিৰন্তৰ প্ৰচেষ্টা চলাই যাওক। ধাৰাবাহিকতা আৰু ঐকান্তিক প্ৰচেষ্টাই আপোনাক নিশ্চিতভাৱে নিজৰ লক্ষ্যস্থানত উপনীত কৰাব।" - নৱপ্ৰজন্মৰ প্ৰতি ৰাজস শ্বেখৰ এয়াই অমূল্য বাৰ্তা। ৰাজস শ্বেখৰ জীৱন গাঁথা কেৱল এগৰাকী আৰক্ষী বিষয়াৰ সফলতাৰ কাহিনীয়েই নহয়, ই হৈছে অধ্যৱসায়, নিষ্ঠা আৰু মানৱীয়তাৰ এক জীৱন্ত নিদৰ্শন।
