এই সকলোবোৰ জটিল প্ৰশ্নৰ উত্তৰে প্ৰমাণ কৰে যে ইছলাম কোনো এক নিৰ্দিষ্ট ঠাই বা পৰিৱেশৰ মাজত সীমাবদ্ধ নহয়। ই এনে এক জীৱনশৈলী যিয়ে মানুহৰ সুবিধা আৰু স্বাচ্ছন্দ্যক সৰ্বোচ্চ গুৰুত্ব দিয়ে, লাগিলে সেয়া পৃথিৱীতেই হওক বা মহাকাশ কেন্দ্ৰতেই হওক।
পৃথিৱীত নমাজ পঢ়াৰ সময়ত থিয় হোৱা, হালি যোৱা (ৰুকু) আৰু মাটিত মূৰ থোৱা (ছিজদা) অপৰিহাৰ্য। কিন্তু আন্তৰ্জাতিক মহাকাশ কেন্দ্ৰ (ISS)ত মাধ্যাকৰ্ষণ শক্তি প্ৰায় নাথাকেই। তাত বস্তু আৰু মানুহ বতাহত ভাহি থাকে। এনে পৰিস্থিতিত গোটেই শৰীৰটোক এখন ঠাইত স্থিৰ কৰি ৰখাটোৱেই নিজৰ মাজতে এক ডাঙৰ প্ৰত্যাহ্বান।
বিজ্ঞানী আৰু ইছলামিক পণ্ডিতসকলে ইয়াৰ এক অতি ব্যৱহাৰিক সমাধান উলিয়াইছে। মহাকাশচাৰীসকলে নমাজ পঢ়াৰ সময়ত নিজকে বেল্ট বা ফিটাৰ সহায়ত বান্ধি ৰাখে যাতে তেওঁলোক বতাহত ওপঙি নাযায়। যদি কোনো মহাকাশচাৰীয়ে শূন্য মাধ্যাকৰ্ষণৰ বাবে হালি যোৱা বা সম্পূৰ্ণৰূপে ছিজদা কৰিব পৰা অৱস্থাত নাথাকে, তেন্তে তেওঁ কেৱল মূৰ আৰু চকুৰ ইংগিতেৰেই নমাজৰ সকলো প্ৰাথমিক নিয়ম পালন কৰিব পাৰে। ইছলামৰ পোনপটীয়া নিয়ম হ'ল— ইবাদতৰ ক্ষেত্ৰত নিয়ত (উদ্দেশ্য) আৰু হৃদয়ৰ সংযোগহে আটাইতকৈ গুৰুত্বপূৰ্ণ, শৰীৰটোক অকাৰণত কষ্ট দিয়াটো নহয়।
ইয়াৰ উপৰি, নমাজৰ আগতে কৰিবলগীয়া অজুৰ বাবে পানীৰ প্ৰয়োজন হয়। মহাকাশত পানীৰ প্ৰতিটো টোপাল অত্যন্ত মূল্যৱান। তাত যদি পানীৰ টোপাল বতাহত উৰি ফুৰে, তেন্তে মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ ব্যয়বহুল আৰু স্পৰ্শকাতৰ যন্ত্ৰপাতিসমূহৰ বিস্তৰ ক্ষতিসাধন হ'ব পাৰে। সেয়েহে, মহাকাশচাৰীসকলে তিতা টাৱেল বা স্পঞ্জৰ সহায়ত নিজৰ মুখ আৰু হাত পৰিষ্কাৰ কৰে। যদি পানীৰ ব্যৱহাৰ একেবাৰেই অসম্ভৱ হয়, তেন্তে পানীৰ পৰিৱৰ্তে পৰিষ্কাৰ মাটি বা শিলৰ জৰিয়তে কৰা 'তায়াম্মুম'ৰ অনুমতি প্ৰদান কৰা হৈছে।
২০০৭ চনত যেতিয়া মালয়েছিয়াৰ প্ৰথমগৰাকী মহাকাশচাৰী ডদ শ্বেইখ মুজাফ্ফৰ শ্বুকুৰ মহাকাশলৈ যাবলৈ ওলাইছিল, তেতিয়া এই বিষয়টোক লৈ কুৱালালামপুৰত ১৫০ গৰাকীতকৈয়ো অধিক ইছলামিক বিজ্ঞানী আৰু পণ্ডিতৰ এখন বৃহৎ সন্মিলন অনুষ্ঠিত হৈছিল। এই ঐতিহাসিক সন্মিলনৰ পাছত এক বিশেষ নিৰ্দেশনাৱলী জাৰি কৰা হৈছিল।
সেই অনুসৰি, মহাকাশচাৰীগৰাকীয়ে নমাজ আৰম্ভ কৰাৰ সময়ত যিমান দূৰ সম্ভৱ কাবাৰ ফালে মুখ কৰিবলৈ চেষ্টা কৰিব লাগে। যদি তীব্ৰ গতিৰ বাবে দিশ সলনি হয় বা সঠিক দিশ নিৰ্ধাৰণ কৰিব পৰা নাযায়, তেন্তে তেওঁ সমগ্ৰ পৃথিৱীখনৰ ফালে মুখ কৰিও নমাজ পঢ়িব পাৰে। যদি সেয়াও সম্ভৱ নহয়, তেন্তে মহাকাশচাৰীগৰাকীৰ মুখ যি দিশত আছে, সেই দিশলৈ মুখ কৰিয়েই তেওঁ নমাজ সম্পূৰ্ণ কৰিব পাৰে, তেওঁৰ ইবাদত সম্পূৰ্ণৰূপে গ্ৰহণযোগ্য বুলি গণ্য কৰা হ'ব।
পৃথিৱীত ২৪ ঘণ্টাত এবাৰ সূৰ্য উদয় হয় আৰু এবাৰ অস্ত যায়, যাৰ জৰিয়তে আমি চেহেৰী আৰু ইফটাৰৰ সময় নিৰ্ধাৰণ কৰোঁ। কিন্তু মহাকাশ কেন্দ্ৰত থকা লোকসকলে প্ৰতি ৯০ মিনিটত পৃথিৱীৰ এটা প্ৰদক্ষিণ সম্পূৰ্ণ কৰে। ইয়াৰ অৰ্থ হ'ল তেওঁলোকে ২৪ ঘণ্টাৰ ভিতৰত ১৬ বাৰ সূৰ্যোদয় আৰু ১৬ বাৰ সূৰ্যাস্ত দেখে। যদি মহাকাশচাৰীসকলে প্ৰতিটো সূৰ্যোদয়ত ৰোজা ৰাখিবলৈ লয়, তেন্তে মানৱ শৰীৰৰ বাবে সেয়া অসম্ভৱ হৈ পৰিব।
এই সমস্যাৰ সমাধানৰ বাবে ইছলামিক আইনত সময় নিৰ্ধাৰণৰ এক ব্যৱস্থা কৰা হৈছে। মহাকাশচাৰীসকলক পৰামৰ্শ দিয়া হয় যে তেওঁলোকে মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ খিৰিকীৰে বাহিৰত দেখা সূৰ্যটোলৈ চাব নালাগে। ইয়াৰ পৰিৱৰ্তে, তেওঁলোকে পৃথিৱীৰ কোনো এক নিৰ্দিষ্ট সময়ক নিজৰ আধাৰ হিচাপে গ্ৰহণ কৰিব লাগে।
সাধাৰণতে মহাকাশচাৰীসকলে সেইখন ঠাইৰ টাইম জ'ন মানি চলে, য'ৰ পৰা তেওঁলোকৰ ৰকেট উৎক্ষেপণ কৰা হৈছিল। উদাহৰণস্বৰূপে, কাজাখস্তানৰ বাইকনুৰ বা আমেৰিকাৰ ফ্লৰিডাৰ সময় অনুসৰি ঘড়ী চাই চেহেৰী আৰু ইফটাৰ কৰা হয়।
প্ৰতিনিধিত্বমুলক ফটো
"আল্লাই তোমালোকৰ বাবে সহজ বিচাৰে আৰু তেওঁ তোমালোকৰ বাবে কোনো কঠিন বা কষ্টকৰ পৰিস্থিতি নিবিচাৰে।" (কোৰান ২:১৮৫)
যদি কোনো বৈজ্ঞানিক অভিযানৰ সময়ত ৰোজা ৰাখিলে মহাকাশচাৰীগৰাকীৰ স্বাস্থ্যৰ ওপৰত বিৰূপ প্ৰভাৱ পৰাৰ আশংকা থাকে বা অভিযানৰ নিৰাপত্তা বিপদাপন্ন হোৱাৰ সম্ভাৱনা থাকে, তেন্তে তেওঁলোকক যাত্ৰাৰ সময়ত ৰোজা নাৰাখিবলৈ ৰেহাই দিয়া হৈছে। তেওঁলোকে মহাকাশৰ পৰা পৃথিৱীলৈ ঘূৰি অহাৰ পাছত তেওঁলোকৰ এৰি যোৱা ৰোজাসমূহৰ কাজা (পূৰণ) কৰিব পাৰে।
মহাকাশ ভ্ৰমণ কৰা বহুকেইগৰাকী মুছলমান মহাকাশচাৰীয়ে প্ৰকাশ কৰিছে যে মহাকাশলৈ যোৱাৰ পাছত তেওঁলোকৰ নিজৰ ধৰ্মীয় বিশ্বাস আৰু অধিক গভীৰ হৈ পৰিছে। যেতিয়া তেওঁলোকে মহাকাশৰ অনন্ত নীৰৱতাৰ পৰা নীলা আৰু ধুনীয়া পৃথিৱীখনক প্ৰত্যক্ষ কৰে, তেতিয়া তেওঁলোকে উপলব্ধি কৰে যে মানুহৰ অস্তিত্ব কিমান ক্ষুদ্ৰ আৰু এই সমগ্ৰ সৃষ্টিজগত পৰিচালনা কৰা শক্তি কিমান মহান!
এই অভিজ্ঞতাই স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে আধুনিক বিজ্ঞান আৰু ধৰ্মীয় বিশ্বাস ইটোৱে সিটোৰ শত্ৰু নহয়। বিজ্ঞানে আমাক ব্ৰহ্মাণ্ডখন কেনেদৰে পৰিচালিত হয় সেয়া শিকায়, আনহাতে আধ্যাত্মিকতাই আমাক সেই সৃষ্টিৰ আঁৰৰ উদ্দেশ্যৰ সৈতে সংযোগ কৰে। মহাকাশত উপাসনাৰ এই নিয়মসমূহে প্ৰমাণ কৰে যে সময় আৰু স্থান সলনি হোৱাৰ পাছতো মানুহ আৰু ঈশ্বৰৰ সম্পৰ্ক কেতিয়াও সলনি নহয়।
যদি আপুনি এই বিষয়টো আৰু অধিক ভালদৰে বুজিব বিচাৰে আৰু মহাকাশ কেন্দ্ৰৰ ভিতৰত এই সকলোবোৰ কেনেকৈ ব্যৱহাৰিকভাৱে কাম কৰে তাক চাব বিচাৰে, তেন্তে আপুনি এই নিৰ্দিষ্ট ভিডিঅ' গাইডটো চাব পাৰে: "শ্বেখ মুজাফ্ফৰ - মহাকাশত নমাজ পঢ়া প্ৰথম মালয়েছিয়ান মুছলমান"। এই ভিডিঅ'টোত দেখুওৱা হৈছে কেনেকৈ এগৰাকী মহাকাশচাৰীয়ে শূন্য মাধ্যাকৰ্ষণতো নিজৰ ধৰ্মীয় দায়িত্বসমূহ সুচাৰুৰূপে পালন কৰিছিল।
(ইমান ছাকিনাঃ দৰ্শন আৰু ইংৰাজী বিষয়ত স্নাতকোত্তৰ ডিগ্ৰীধাৰী। যোৱা ১৫ বছৰ ধৰি তেওঁ শিক্ষাদানৰ লগত জড়িত হৈ আছে আৰু ইছলাম তথা ভাৰতীয় মুছলমানসকলৰ সামাজিক চিন্তাৰ ওপৰত প্ৰভাৱশালী লেখা আগবঢ়াই আহিছে।)
