মালিক আছগৰ হাচমী / নতুন দিল্লী
সম্প্ৰতি যি সময়ত সমাজত ঘৃণা আৰু সাম্প্ৰদায়িকতা বিয়পাই নিজৰ স্বাৰ্থ সিদ্ধি কৰাৰ খেল তুংগত উঠিছে, তেনে সময়তে উত্তৰ প্ৰদেশৰ কানপুৰৰ পৰা এনে এক সত্য পোহৰলৈ আহিছে যিয়ে মানৱতাৰ শিৰ ওখ কৰি দিয়ে। এই সঁচা কাহিনী কোনো সাধাৰণ মানুহৰ নহয়, বৰং গংগা ৰক্ষক লাল মহম্মদ বাদশ্বাহৰ। তেওঁ মা গংগাৰ নিঃস্বাৰ্থ সেৱাৰ বাবে নিজৰ সুন্দৰ চৰকাৰী চাকৰিটোও ত্যাগ কৰিলে। ইমানেই নহয়, তেওঁ ভৰিত চেণ্ডেল পিন্ধিবলৈকো এৰি দিছে। গংগা নদীৰ চাফাই অভিযান যাতে কেতিয়াও ব্যাহত নহয়, তাৰ বাবে তেওঁ আজীৱন অবিবাহিত হৈ থকাৰ এক অতি কঠিন আৰু অটল সংকল্পও গ্ৰহণ কৰিছে।
লাল মহম্মদ বাদশ্বাহে যোৱা পঁয়ত্ৰিশ বছৰ ধৰি কানপুৰৰ সমীপৱৰ্তী ঐতিহাসিক তথা ধৰ্মীয় চহৰ বিঠুৰত দিনে-ৰাতিয়ে মা গংগাৰ সেৱা কৰি আহিছে। যি সময়ত মানুহে ধৰ্মৰ নামত ক্ৰমান্বয়ে দূৰত্ব বজাই ৰাখিছে, সেই সময়ত লাল মহম্মদে ধৰ্মৰ ৰক্ষণশীল দেৱাল ভাঙি পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু পাৰস্পৰিক সম্প্ৰীতিৰ এক এনে অনন্য নিদৰ্শন দাঙি ধৰিছে যাৰ প্ৰতিধ্বনি এতিয়া ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ পৰা আৰম্ভ কৰি দেশৰ চুকে-কোণে অনুৰণিত হৈছে।
লাল মহম্মদ
ধৰ্মীয় আৰু পৌৰাণিক ইতিহাসৰ দৃষ্টিকোণৰ পৰা বিঠুৰৰ এক সুকীয়া আৰু পৱিত্ৰ তাৎপৰ্য আছে। সনাতন বিশ্বাস অনুসৰি ভগৱান শ্ৰীৰামৰ পুত্ৰ লৱ আৰু কুশৰ জন্ম এই পৱিত্ৰ ভূমিতে হৈছিল। আদিকবি মহৰ্ষি বাল্মীকিয়ে অমৰ গ্ৰন্থ 'ৰামায়ণ'ৰ ৰচনাও এই স্থানতে কৰিছিল। আজিও বিঠুৰত মাতা সীতাৰ পাকঘৰ অৱস্থিত, যাক চাবলৈ দেশ-বিদেশৰ পৰা পৰ্যটকৰ সোঁত বয়। গংগা নদীৰ বাৱন্নটা ঘাটৰে আৱৰা এই অতি পৱিত্ৰ অঞ্চলটোত বছৰজুৰি ভক্তৰ প্ৰবল ভিৰ দেখা যায়। এই পৱিত্ৰ ভূমিকেই লাল মহম্মদ বাদশ্বাহে নিজৰ ভক্তি আৰু কৰ্মৰ কেন্দ্ৰবিন্দু হিচাপে গঢ়ি তুলিছে।
নিজৰ অভিজ্ঞতা বৰ্ণনা কৰি লাল মহম্মদে ‘আৱাজ - দ্য ভইচ’ক জনায়, “পূৰ্বতে তেওঁ এটা চৰকাৰী সাৰ কাৰখানাত এক সুন্দৰ চাকৰি কৰিছিল। তেওঁৰ জীৱন সম্পূৰ্ণ সুৰক্ষিত আৰু আৰামদায়ক আছিল। কিন্তু তেওঁৰ হৃদয়ত মা গংগাৰ প্ৰতি এনে এক গভীৰ টান আৰু শ্ৰদ্ধা উপজিল যে তেওঁ সেই চৰকাৰী চাকৰিটো চিৰদিনৰ বাবে ত্যাগ কৰিলে।” চাকৰি এৰাৰ পাছত তেওঁ নিজৰ সমগ্ৰ জীৱন গংগা নদীৰ চাফাই আৰু ইয়াৰ সুৰক্ষাৰ বাবে উছৰ্গা কৰে।
গংগাৰ চাফাই ব্যৱস্থা অধিক উন্নত কৰাৰ উদ্দেশ্যে লাল মহম্মদ বাদশ্বাহে ৮-১০ জন স্থানীয় সতীৰ্থক লগত লৈ 'গংগা সুৰক্ষা দল' নামৰ এটা গোট গঠন কৰিছে। তেওঁ জনোৱা মতে, প্ৰতি দেওবাৰে তেওঁৰ নেতৃত্বত গংগাৰ বিভিন্ন ঘাটত এক বিশেষ চাফাই অভিযান চলোৱা হয়। তেওঁলোকৰ এই নিঃস্বাৰ্থ অভিযানৰ প্ৰভাৱ ইমানেই ব্যাপক যে চুবুৰীয়া জিলা উন্নাওৰ পৰাও বহু লোকে প্ৰতি দেওবাৰে বিঠুৰলৈ আহে আৰু এই চাফাই কাৰ্যত স্বেচ্ছাই অংশগ্ৰহণ কৰে।
লাল মহম্মদ আৰু তেওঁৰ দলটোৰ কাম কেৱল নদীৰ পৰা প্লাষ্টিক আৰু আৱৰ্জনা আঁতৰোৱাতেই সীমাবদ্ধ নহয়। তেওঁলোকে বিঠুৰৰ আটাইকেইটা বাৱন্নটা ঘাটতে মাছবোৰৰ সুৰক্ষাৰ দায়িত্বও সুচাৰুৰূপে পালন কৰে। অবৈধভাৱে মাছ মৰা চিকাৰীৰ ওপৰত তেওঁলোকে চোকা নজৰ ৰাখে আৰু নদীৰ জলজ জীৱবোৰক ৰক্ষা কৰে। এই সমগ্ৰ অভিযানৰ আটাইতকৈ ডাঙৰ আৰু বিশেষ কথাটো হ’ল যে লাল মহম্মদ বাদশ্বাহ বা তেওঁৰ সংস্থাই ইয়াৰ বাবে কোনো ব্যক্তি বা চৰকাৰী বিভাগৰ পৰা এটকাও বৰঙণি নলয়। তেওঁলোকে সম্পূৰ্ণৰূপে আত্মনিৰ্ভৰশীল হৈ নিজৰ আশাশুধীয়া প্ৰচেষ্টাৰে এই পৱিত্ৰ কাৰ্য সম্পন্ন কৰি আহিছে।
পঞ্চল্লিছ বছৰীয়া লাল মহম্মদ বাদশ্বাহ নিজৰ ধৰ্মীয় পৰিচয়ক লৈ সম্পূৰ্ণ অটল। তেওঁ সদায় মূৰত পৰম্পৰাগত মুছলমান টুপী পিন্ধে আৰু মুখত দীঘল দাঢ়ি ৰাখে। তেওঁ এজন প্ৰকৃত আৰু দিনে পাঁচবাৰ নামাজ পঢ়া মুছলমান। আগতে তেওঁ ওচৰৰে এটা মছজিদত বাস কৰিছিল, কিন্তু এতিয়া তেওঁ নিজৰ বাবে এক সুকীয়া আশ্ৰয়স্থল সাজি লৈছে। চৰকাৰী চাকৰি এৰাৰ পাছত এতিয়া তেওঁৰ জীৱন আৰু জীৱিকাৰ একমাত্ৰ সম্বল হৈছে এখন সৰু নাও।
পৰ্যটকৰ সুবিধাৰ বাবে তেওঁ নাওখনত গাৰু আৰু গডীৰ ব্যৱস্থা কৰিছে। বিঠুৰলৈ অহা পৰ্যটকসকলক তেওঁ এই নাওখনেৰে গংগাবক্ষত ভ্ৰমণ কৰায়। এই নৌকাবিহাৰৰ পৰা পোৱা সামান্য উপাৰ্জনেৰেই তেওঁ নিজৰ জীৱন নিৰ্বাহ কৰে আৰু এই অভিযানৰ খৰচো বহন কৰে। লাল মহম্মদৰ আন এক আমোদজনক কথা হ’ল, যেতিয়াই তেওঁ কোনো চিনাকি বা অচিনাকি ব্যক্তিক লগ পায়, তেতিয়াই তেওঁ 'গংগা মাইয়া কী জয়' বুলি সম্ভাষণ জনায়।
সাধাৰণতে হিন্দু ধৰ্মত গংগা নদীক অতি পৱিত্ৰ আৰু পূজনীয় মাতৃৰ মৰ্যাদা দিয়া হয়, আনহাতে সাধাৰণ মুছলমান সমাজত ইয়াক কেৱল এখন নদী হিচাপেহে গণ্য কৰা হয়। যেতিয়া লাল মহম্মদে গংগাক ৰক্ষা কৰাৰ সংকল্প লৈছিল, তেতিয়া তেওঁৰ নিজৰ সমাজৰ প্ৰতিক্ৰিয়া কেনেকুৱা আছিল? এই প্ৰশ্নৰ উত্তৰত লাল মহম্মদে অতি শান্ত আৰু পৰিপক্ব সুৰত কয়, “এয়া সম্পূৰ্ণৰূপে ব্যক্তিগত শ্ৰদ্ধা আৰু আন্তৰিক সংযোগৰ কথা। গংগাৰ সৈতে মোৰ এক আত্মিক আৰু আধ্যাত্মিক সম্পৰ্ক আছে।”
তেওঁ মুকলিকৈ কয়, “প্ৰথম অৱস্থাত মোৰ অঞ্চলৰ মুছলমান সম্প্ৰদায়ৰ লোকসকলৰ প্ৰতিক্ৰিয়া মোৰ এই কামৰ প্ৰতি মুঠেই ভাল নাছিল। মানুহে মোক লৈ বিভিন্ন ধৰণৰ ইতিকিং কৰিছিল আৰু প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰিছিল। কিন্তু সময়ৰ লগে লগে যেতিয়া মানুহে মোৰ নিঃস্বাৰ্থ সেৱা, সততা আৰু সমৰ্পণ দেখিলে, তেতিয়া সমাজৰ দৃষ্টিভংগী সম্পূৰ্ণৰূপে সলনি হৈ পৰিল। আজি বিঠুৰৰ প্ৰতিটো শিশুৱেও মোক অতিশয় সন্মান আৰু আদৰৰ চকুৰে চায়।”
যোৱা আঠ-দহ বছৰত যেতিয়াৰ পৰা দেশত ছ’চিয়েল মিডিয়াৰ প্ৰভাৱ বাঢ়িছে, তেতিয়াৰ পৰা লাল মহম্মদ বাদশ্বাহৰ কাহিনী ইণ্টাৰনেটত দ্ৰুতগতিত ভাইৰেল হৈ পৰিছে। তেওঁৰ এই অনন্য ভক্তি আৰু সেৱাভাৱক মানুহে মুক্তকণ্ঠে প্ৰশংসা কৰিছে। ফেচবুক আৰু ইউটিউবত তেওঁৰ ভিডিঅ’ চাই মানুহে বিভিন্ন ইতিবাচক প্ৰতিক্ৰিয়া ব্যক্ত কৰিছেঃ
এফ এছ পৰমাৰ নামৰ এজন ইউজাৰে লিখিছে যে যিজন মা গংগাৰ প্ৰকৃত সেৱক, তেওঁ সঁচাকৈয়ে বাদশ্বাহৰো বাদশ্বাহ। ইফালে, মনোজ কুমাৰৰ মতে শৰীৰ পানীৰে, মন সত্যৰে, বুদ্ধি জ্ঞানেৰে আৰু আত্মা ধৰ্মৰে পৱিত্ৰ হয়। আশীষ শৰ্মাই লিখিছে যে মাতৃৰ ভক্তিতেই প্ৰকৃত শক্তি নিহিত থাকে আৰু ই মানুহৰ আচৰণ সম্পূৰ্ণ সাত্ত্বিক কৰি তোলে। ৰাজেন্দ্ৰ চৌহানে তেওঁক হৃদয় আৰু কৰ্ম দুয়োফালৰ পৰাই বাদশ্বাহ বুলি অভিহিত কৰিছে।
গংগা নদীত কাম কৰি থকা মুহূৰ্তত লাল মহম্মদ
বকাৰে ৰজত নামৰ এজন ইউজাৰে প্ৰাৰ্থনা জনাই লিখিছে, "আল্লাই আপোনাক দীৰ্ঘায়ু কৰক আৰু গংগা মাইয়াই আপোনাক সদায় নিজৰ কোলাত সুৰক্ষিত ৰাখক।" পংকজ থপলিয়ালৰ মতে গংগা কোনো ধৰ্মীয় ইছ্যু নহয়, বৰং ই প্ৰতিগৰাকী মানুহৰ জীৱনৰ বাবে এক জীৱনদায়িনী নদী। সুনীতা কুমাৰীয়ে লাল মহম্মদক ইতিহাসৰ মহান কবি ৰসখান আৰু ৰহিমৰ সৈতে তুলনা কৰিছে, যিসকল মুছলমান হৈয়ো ভগৱান শ্ৰীকৃষ্ণৰ পৰম ভক্ত আছিল।
নিঃসন্দেহে ছ’চিয়েল মিডিয়াত কিছুমান মানুহে তেওঁৰ মুছলমান টুপী আৰু দাঢ়িক লৈয়ো প্ৰশ্ন উত্থাপন কৰে, কিন্তু লাল মহম্মদে এই নেতিবাচক কথাবোৰলৈ অকণো ভ্ৰূক্ষেপ নকৰে। তেওঁ কোনো ধৰণৰ বৈষম্য নোহোৱাকৈ প্ৰতিজন মানুহক আঁকোৱালি লয়।
বিঠুৰৰ স্থানীয় বাসিন্দা আৰু বাহিৰৰ পৰা অহা ভক্তসকলে লাল মহম্মদক অতিশয় শ্ৰদ্ধা কৰে। তেওঁলোকে বৰ মৰমেৰে কয় যে যেতিয়াই আপুনি বিঠুৰলৈ আহে, যিকোনো মানুহক তেওঁৰ বিষয়ে সুধিলেই পোনে পোনে আপোনাক তেওঁৰ ওচৰলৈ লৈ যাব। আজিকালি বিঠুৰৰ প্ৰসিদ্ধ ৰাণী লক্ষ্মী ঘাটেই লাল মহম্মদ বাদশ্বাহৰ স্থায়ী ঠিকনাত পৰিণত হৈছে। তেওঁ দিনটো এই ঘাটতে থাকে আৰু তেওঁক লগ কৰিবলৈ অহা লোকসকলো তাতেই উপস্থিত হয়।
এই ঘাটৰ পাৰতে তেওঁৰ সেই নাওখনো বান্ধি থোৱা থাকে যিখন তেওঁৰ জীৱনৰ মুখ্য আধাৰ। এই নাওখনৰ সহায়তেই তেওঁ গংগাৰ ঢৌত ভাহি ভাহি প্ৰতিদিনে নদীখন পৰিষ্কাৰ কৰি ৰখাৰ নিজৰ পৱিত্ৰ সংকল্প পূৰণ কৰে।
লাল মহম্মদ বাদশ্বাহৰ এই জীৱন গাঁথাই আমাক এক সুন্দৰ বাৰ্তা দিয়ে যে প্ৰকৃতিৰ সংৰক্ষণ আৰু মানৱতাৰ প্ৰকৃত সেৱা কোনো এটা জাতি বা ধৰ্মৰ গণ্ডীত আৱদ্ধ নাথাকে। বৰং ই প্ৰতিজন প্ৰকৃত মানুহৰ সৰ্বপ্ৰথম আৰু পৰম কৰ্তব্য। সাম্প্ৰদায়িকতাৰ ঊৰ্ধত গৈ তেওঁ যি নিদৰ্শন দাঙি ধৰিছে, সেয়া সমগ্ৰ মানৱ জাতিৰ বাবে এক চিৰযুগমীয়া অনুপ্ৰেৰণা হৈ ৰ’ব।
