মালিক আছগৰ হাচমী
দেশত বিবাহৰ সৈতে জড়িত আইনী নিয়মসমূহ ক্ৰমান্বয়ে স্পষ্ট হৈ পৰিছে। শেহতীয়া দিনবোৰত ঘটা তিনিটা গুৰুত্বপূৰ্ণ ঘটনাই বিশেষকৈ মুছলমান সমাজৰ ভিতৰত এক নতুন চৰ্চাৰ সূত্ৰপাত কৰিছে। প্ৰথমটো হ'ল, ভিন্ন ধৰ্মাৱলম্বীৰ মাজত হোৱা বিবাহৰ ক্ষেত্ৰত আইনী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ আগতে নিকাহ সম্পন্ন নকৰিবলৈ ছত্তীশগড় ৱাকফ ব'ৰ্ডে জাৰি কৰা নিৰ্দেশ। দ্বিতীয়টো হ'ল, কেৱল পঞ্জীভুক্ত মৌলানাৰ দ্বাৰাহে নিকাহ সম্পন্ন কৰোৱা আৰু প্ৰমাণিত নিকাহনামা কাৰ্যকৰী কৰাৰ পদক্ষেপ। তৃতীয়টো হ'ল, বাল্য বিবাহ সন্দৰ্ভত এলাহাবাদ উচ্চ ন্যায়ালয়ে কৰা কঠোৰ মন্তব্য, য'ত কোৱা হৈছে যে 'বাল্য বিবাহ নিধেষ আইন' সকলো ধৰ্মৰ ক্ষেত্ৰতে সমানে প্ৰযোজ্য।
এই তিনিওটা ঘটনাই কেৱল প্ৰশাসনিক সিদ্ধান্ত নহয়। এইবোৰে ইংগিত দিয়ে যে বিবাহ এতিয়া কেৱল এক ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিয়েই নহয়, ই এক গুৰুত্বপূৰ্ণ আইনী ব্যৱস্থাও। এনে প্ৰেক্ষাপটত প্ৰতিটো পৰিয়াল, প্ৰতিগৰাকী ধৰ্মীয় পণ্ডিত আৰু প্ৰতিগৰাকী যুৱক-যুৱতীৰ বাবে আইনৰ বিষয়ে জ্ঞান থকাটো আগৰ তুলনাত বহুত বেছি জৰুৰী হৈ পৰিছে।
ভিন্ন ধৰ্মৰ লোকৰ মাজত হোৱা বিবাহক লৈ যোৱা কেইবছৰমানত দেশৰ ভিন্ন ৰাজ্যত বিতৰ্ক বৃদ্ধি পাইছে। এনেবোৰ ক্ষেত্ৰত ন্যায়ালয়ে ধাৰাবাহিকভাৱে এই কথা স্পষ্ট কৰি আহিছে যে, যদি দুটা বেলেগ ধৰ্মৰ প্ৰাপ্তবয়স্ক ব্যক্তিয়ে বিবাহপাশত আৱদ্ধ হ'ব বিচাৰে, তেন্তে তেওঁলোকে ভাৰতীয় আইনৰ অধীনত নিৰ্ধাৰিত প্ৰক্ৰিয়া গ্ৰহণ কৰিব লাগিব। কেৱল ধৰ্মীয় ৰীতি-নীতিয়ে ভৱিষ্যতৰ আইনী বিবাদৰ পৰা সুৰক্ষা প্ৰদান নকৰে।
এই প্ৰেক্ষাপটতে ছত্তীশগড় ৱাকফ ব'ৰ্ডৰ নিৰ্দেশনাটো গুৰুত্বপূৰ্ণ বুলি বিবেচিত হৈছে। ব'ৰ্ডে কৈছে যে আইনী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ হোৱাৰ পূৰ্বে কোনো মৌলানাই ভিন্ন ধৰ্মৰ লোকৰ মাজত নিকাহ সম্পন্ন কৰাব নালাগে। ইয়াৰ উদ্দেশ্য কোনো ধৰণৰ বিতৰ্কৰ সৃষ্টি কৰা নহয়, বৰং ইয়াৰ সৈতে জড়িত পক্ষসমূহ আৰু নিকাহ সম্পন্ন কৰোৱা ব্যক্তি দুয়োকে আইনী বিপদৰ পৰা ৰক্ষা কৰাহে।
দ্বিতীয়টো বৃহৎ পৰিৱৰ্তন পঞ্জীভুক্ত মৌলানা আৰু নতুন নিকাহনামাৰ আৰ্হিৰ সৈতে জড়িত। যদি প্ৰতিটো নিকাহৰ তথ্য সুৰক্ষিত হৈ থাকে, তেন্তে বিবাহৰ প্ৰমাণ, মোহৰ, উত্তৰাধিকাৰ, পাৰিবাৰিক কন্দল আৰু মহিলাৰ অধিকাৰৰ সৈতে জড়িত বিষয়বোৰত স্পষ্টতা বজাই ৰখা হ’ব। বৰ্তমান সময়তো বহু ৰাজ্যত এনে ঘটনা পোহৰলৈ আহে য'ত বছৰ বছৰ ধৰি বিবাহৰ কোনো নথিপত্ৰ উপলব্ধ নাথাকে। নতুন ব্যৱস্থাই এই সমস্যা বহু পৰিমাণে হ্ৰাস কৰিব পাৰে।
আন এটা বিষয় গভীৰভাৱে বিবেচনা কৰিবলগীয়া। দেশৰ সৰহভাগ প্ৰান্ততে নিকাহনামা আজিও কেৱল উৰ্দু ভাষাতহে ছপা কৰা হয়। আনহাতে, নতুন প্ৰজন্মৰ এক বৃহৎ অংশই হিন্দী আৰু ইংৰাজী মাধ্যমত শিক্ষা গ্ৰহণ কৰি আছে। বহু যুৱক-যুৱতীয়ে নথিপত্ৰখন নপঢ়াকৈয়ে তাত স্বাক্ষৰ কৰিবলগীয়া হয়। যদি নিকাহনামা উৰ্দুৰ লগতে হিন্দী আৰু ইংৰাজীতো উপলব্ধ হয়, তেন্তে দৰা আৰু কইনা দুয়োৱে নিজৰ দায়িত্ব আৰু অধিকাৰসমূহ অধিক সুচাৰুৰূপে বুজিব পাৰিব। ইয়াৰ ফলত স্বচ্ছতা বৃদ্ধি পাব আৰু ভৱিষ্যতৰ বিবাদো হ্ৰাস পাব।
এলাহাবাদ উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ শেহতীয়া মন্তব্যই আন এক গুৰুত্বপূৰ্ণ দিশ পোহৰলৈ আনিছে। ন্যায়ালয়ে দোহাৰিছে যে 'বাল্য বিবাহ নিধেষ আইন' সকলো সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰতে প্ৰযোজ্য। ভাৰতীয় আইন অনুসৰি বিবাহৰ ন্যূনতম বয়স মানি চলাটো অপৰিহাৰ্য। বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে, ইয়াৰ উদ্দেশ্য কেৱল আইন বলৱৎ কৰাই নহয়, যুৱচামৰ শিক্ষা, স্বাস্থ্য আৰু ভৱিষ্যতৰ নিৰাপত্তা সুনিশ্চিত কৰাও ইয়াৰ অন্যতম লক্ষ্য।
ৰাষ্ট্ৰীয় পৰিয়াল স্বাস্থ্য সমীক্ষাৰ তথ্যই দৰ্শাইছে যে বিগত বছৰবোৰত ভাৰতত বাল্য বিবাহৰ ঘটনা হ্ৰাস পাইছে। তথাপি একাংশ অঞ্চলত ই এতিয়াও এক প্ৰত্যাহ্বান হৈয়ে আছে। কম বয়সত বিবাহপাশত আৱদ্ধ হোৱা প্ৰথা নিৰ্মূল কৰাৰ লক্ষ্যৰে চৰকাৰ আৰু সামাজিক সংগঠনসমূহে ধাৰাবাহিকভাৱে সজাগতা অভিযান চলাই আহিছে।
আইনী বিশেষজ্ঞসকলৰ মতে সলনি হোৱা সময়ৰ লগে লগে ধৰ্মীয় অনুষ্ঠান আৰু আইনী ব্যৱস্থাৰ মাজত এক উন্নত যোগসূত্ৰৰ প্ৰয়োজন আছে। মছজিদ, মাদ্ৰাছা, ৱাকফ ব'ৰ্ড আৰু সামাজিক সংগঠনসমূহৰ জৰিয়তে বিবাহ সম্পৰ্কীয় আইনসমূহৰ বিষয়ে অৱগত কৰোৱা উচিত। ইয়াৰ দ্বাৰা অজানিতে হোৱা আইনী ভুল-ভ্ৰান্তিসমূহ ৰোধ কৰিব পৰা যায়।
বৰ্তমানৰ সময়ছোৱা হৈছে সজাগতাৰ সময়। বিবাহ যি সম্প্ৰদায়ৰেই নহওক কিয়, ইয়াৰ ধৰ্মীয় গুৰুত্ব নিজৰ ঠাইত আৰু আইনী গুৰুত্ব নিজৰ ঠাইত আছে। দুয়োটাকে সন্মান জনোৱাটোৱেই পৰিয়াল, সমাজ আৰু আগন্তুক প্ৰজন্মৰ স্বাৰ্থৰ অনুকূল। সেয়েহে শেহতীয়া ঘটনাৱলী কেৱল মুছলমান সমাজৰ বাবেই নহয়, সমগ্ৰ দেশৰ বাবেই এক বাৰ্তা যে সলনি হৈ থকা আইনসমূহৰ বিষয়ে জ্ঞান ৰখাটো এতিয়া কোনো বিকল্প নহয়, এক প্ৰয়োজনীয়তা হৈ পৰিছে।
সঘনাই উদ্ভৱ হোৱা প্ৰশ্নসমূহঃ
প্ৰশ্নঃ ভিন্ন ধৰ্মাৱলম্বীৰ মাজত হোৱা বিবাহৰ ক্ষেত্ৰত কেৱল নিকাহেই যথেষ্ট নেকি?
উত্তৰঃ নহয়। যদি ভিন্ন ধৰ্মৰ লোকৰ মাজত বিবাহ সম্পন্ন হয়, তেন্তে প্ৰযোজ্য ভাৰতীয় আইন অনুসৰি আৱশ্যকীয় আইনী প্ৰক্ৰিয়া সম্পূৰ্ণ কৰিব লাগিব।
প্ৰশ্নঃ নিকাহনামা একাধিক ভাষাত হোৱা উচিত নেকি?
উত্তৰঃ এনে কৰিলে দৰা আৰু কইনাই নথিপত্ৰখনৰ চৰ্তসমূহ অধিক ভালদৰে বুজি পাব পাৰে। স্বচ্ছতা বৃদ্ধি কৰাৰ ক্ষেত্ৰত এয়া এক ব্যৱহাৰিক পৰামৰ্শ।
প্ৰশ্নঃ বাল্য বিবাহ সন্দৰ্ভত ভাৰতীয় আইনে কি কয়?
উত্তৰঃ বাল্য বিবাহ নিধেষ আইন সকলো সম্প্ৰদায়ৰ ওপৰতে প্ৰযোজ্য আৰু আইনসন্মত ন্যূনতম বয়স মানি চলাটো অপৰিহাৰ্য।
