চৰকাৰৰ 'সেউজ পথ' নীতিত উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ সন্মতিঃ গুৱাহাটীৰ ২৩ আৰু ৩৬ নম্বৰ পথত সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ হ'ব ডিজেল বাছ
গুৱাহাটী
গুৱাহাটী মহানগৰীক প্ৰদূষণমুক্ত আৰু সেউজীয়া কৰি তোলাৰ দিশত এক গুৰুত্বপূৰ্ণ পদক্ষেপক আদৰণি জনাইছে গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ে। মহানগৰীৰ ২৩ আৰু ৩৬ নম্বৰ পথক Green Routes অৰ্থাৎ ‘সেউজ পথ’ হিচাপে গঢ়ি তোলাৰ লগতে এই পথ দুটাত ডিজেল চালিত চিটী বাছৰ চলাচল সম্পূৰ্ণৰূপে বন্ধ কৰাৰ বাবে অসম চৰকাৰে গ্ৰহণ কৰা সিদ্ধান্তত ন্যায়ালয়ে সন্মতি প্ৰদান কৰিছে।
কামৰূপ মহানগৰ জিলাৰ আঞ্চলিক পৰিবহণ কৰ্তৃপক্ষ (RTA)ই এই নিৰ্দিষ্ট পথ দুটাৰ পৰা ডিজেল বাছ প্ৰত্যাহাৰ কৰা আৰু বৰ্তমানৰ বাছসমূহ অন্য পথলৈ স্থানান্তৰিত কৰাৰ সিদ্ধান্ত লৈছিল। এই সিদ্ধান্তক প্ৰত্যাহ্বান জনাই গুৱাহাটীৰ মেট্ৰ'পলিটান ট্ৰেন্সপ'ৰ্ট এছ'চিয়েচনে দাখিল কৰা ৰিট আবেদনসমূহ ন্যায়াধীশ সঞ্জয় কুমাৰ মেধিৰ বিচাৰপীঠে খাৰিজ কৰে। ন্যায়ালয়ে স্পষ্ট কৰি দিয়ে যে গুৱাহাটীক কাৰ্বন নিৰ্গমনৰ পৰা মুক্ত কৰাৰ লক্ষ্যৰে ২০২১ চনৰ ২০ আগষ্টত ৰাজ্যিক কেবিনেটে লোৱা সিদ্ধান্তৰ আধাৰতেই RTA-এ এই পদক্ষেপ গ্ৰহণ কৰিছে। সেয়েহে, কৰ্তৃপক্ষৰ এই সিদ্ধান্ত লোৱাৰ কোনো আইনী অধিকাৰ বা অধিকাৰক্ষেত্ৰ নাই বুলি আবেদনকাৰীয়ে কৰা দাবী ন্যায়ালয়ে নাকচ কৰে।
বাছ মালিকসকলে যুক্তি দৰ্শাইছিল যে তেওঁলোকৰ বাহনসমূহৰ বৈধ পাৰ্মিট আছে আৰু মটৰ বাহন আইন, ১৯৮৮-ৰ বিধিগত প্ৰক্ৰিয়া অনুসৰণ নকৰাকৈ RTA-এ তেওঁলোকক অনুমোদিত পথত চলাচল কৰাত বাধা দিব নোৱাৰে বা আন পথলৈ যাবলৈ বাধ্য কৰিব নোৱাৰে। আনহাতে, চৰকাৰে ন্যায়ালয়ক অৱগত কৰে যে কাৰ্বন নিৰ্গমন হ্ৰাস কৰাৰ প্ৰচেষ্টাৰ অংশ হিচাপেই চৰকাৰে এই 'সেউজ পথ' (Green Route) নীতি প্ৰৱৰ্তন কৰিছে। চৰকাৰে বাছ মালিকসকলক দুটা বিকল্প দিছিল- হয় তেওঁলোকৰ বাহনসমূহ CNG বা বৈদ্যুতিক বাহন (EV)লৈ ৰূপান্তৰ কৰক, নতুবা চৰকাৰে নিৰ্ধাৰণ কৰা ১০টা বিকল্প পথৰ যিকোনো এটালৈ স্থানান্তৰিত হওক। চৰকাৰৰ তথ্য অনুসৰি, এই পথ দুটাত চলি থকা ডেৰশৰো অধিক বাছৰ ভিতৰত প্ৰায় ১০০খন বাছে ইতিমধ্যে বিকল্প পথ বাছি লৈছে।
মটৰ বাহন আইনৰ ৯৮ ৰ পৰা ১০৫ ধাৰাৰ ওপৰত আবেদনকাৰীয়ে কৰা দাবীও ন্যায়ালয়ে প্ৰত্যাখ্যান কৰে। ন্যায়ালয়ে উল্লেখ কৰে যে এই ধাৰাসমূহ ষষ্ঠ অধ্যায়ৰ অন্তৰ্গত যি কেৱল ৰাজ্যিক পৰিবহণ প্ৰতিষ্ঠানসমূহৰ বিশেষ নিয়মৰ লগতহে জড়িত, সেয়েহে এই বৰ্তমানৰ গোচৰত সেয়া প্ৰযোজ্য নহয়।
২০২১ চনৰ কেবিনেট সিদ্ধান্ত সন্দৰ্ভত ন্যায়ালয়ে কয় যে নীতিগত সিদ্ধান্ত এটা গ্ৰহণ কৰাৰ পূৰ্বে ব্যক্তিগতভাৱে জাননী দিয়াৰ কোনো প্ৰয়োজন নাই। তদুপৰি, অসম ৰাজ্যিক পৰিবহণ নিগম, পৰিবহণ বিভাগ আৰু RTA-ৰ যিবোৰ বৈঠকত সেউজ পথলৈ ৰূপান্তৰ কৰাৰ বিষয়ে আলোচনা হৈছিল, তাত বাছ মালিক সন্থাৰ প্ৰতিনিধিও উপস্থিত আছিল। সেয়েহে ইয়াত 'স্বাভাৱিক ন্যায়'ৰ নীতি উলংঘন হোৱা নাই বুলি ন্যায়ালয়ে স্পষ্ট কৰে।
পাৰ্মিটৰ চৰ্ত সলনি কৰাৰ প্ৰসংগত ন্যায়ালয়ে মটৰ বাহন আইনৰ ধাৰা 72(2)(xxii)-ৰ কথা উল্লেখ কৰে, য'ত নিৰ্ধাৰিত জাননী দিয়াৰ পিছত RTA-ক পাৰ্মিটৰ চৰ্ত সলনি কৰাৰ আইনী ক্ষমতা প্ৰদান কৰা হৈছে। ইয়াৰ লগতে আবেদনকাৰীয়ে উল্লেখ কৰা ২০১০ চনৰ 'পশ্চিমবংগ চৰকাৰ বনাম এছ. কে. নুৰুল আমিন' গোচৰটো বেলেগ আইনী প্ৰাৱধানৰ অন্তৰ্গত হোৱা বাবে এই ক্ষেত্ৰত প্ৰযোজ্য নহয় বুলি ন্যায়ালয়ে জনায়। ডিচেম্বৰ ২০২৫-ৰ পূৰ্বৰ এখন খণ্ড বিচাৰপীঠৰ নিৰ্দেশৰ কথা উল্লেখ কৰি ন্যায়ালয়ে কয় যে এইয়া কোনো নতুন পৰিবহণ আঁচনি নহয়, পাৰ্মিটৰ চৰ্তৰ সালসলনিহে। খণ্ড বিচাৰপীঠে লগতে স্পষ্ট কৰিছিল যে এই পথসমূহ কেৱল চৰকাৰী বাছৰ বাবেই সংৰক্ষিত নহয়, যিকোনো চি.এন.জি. আৰু বৈদ্যুতিক বাছৰ বাবে মুকলি।
ভাৰতীয় সংবিধানৰ অনুচ্ছেদ 19(1)(g)-ৰ অধীনত আবেদনকাৰীয়ে উত্থাপন কৰা ব্যৱসায়িক অধিকাৰৰ দাবীও ন্যায়ালয়ে ১৯৫২ চনৰ 'টি. বি. ইব্ৰাহিম বনাম আঞ্চলিক পৰিবহণ কৰ্তৃপক্ষ' গোচৰৰ উচ্চতম ন্যায়ালয়ৰ ৰায়ৰ ভিত্তিত নাকচ কৰে। ন্যায়ালয়ে কয় যে কোনো নিৰ্দিষ্ট স্থানত ব্যৱসায় কৰাটো কাৰো মৌলিক অধিকাৰ নহয় আৰু ৰাইজৰ সুবিধাৰ্থে কৰ্তৃপক্ষই যুক্তিসংগত বাধা আৰোপ কৰিব পাৰে।
অৱশ্যে পাৰ্মিট মাচুলক লৈ বাছ মালিকসকলৰ থকা অভিযোগৰ ক্ষেত্ৰত ন্যায়ালয়ে কয় যে যদিহে এই সমস্যাটো সমাধান নহয়, তেন্তে তেওঁলোকে ভৱিষ্যতে উপযুক্ত কৰ্তৃপক্ষ বা মঞ্চৰ কাষ চাপিব পাৰিব।
গুৱাহাটী উচ্চ ন্যায়ালয়ৰ এই ৰায়দান পৰিৱেশ সংৰক্ষণ আৰু বহনক্ষম যান-বাহন ব্যৱস্থাৰ (sustainable transport) দিশত এক মাইলৰ খুঁটি হিচাপে বিবেচিত হৈছে। এই ঐতিহাসিক ৰায়ে কেৱল মহানগৰীৰ বৰ্ধিত যান-জঁট আৰু কাৰ্বন প্ৰদূষণেই হ্ৰাস নকৰে, ভৱিষ্যত প্ৰজন্মৰ বাবে এখন পৰিষ্কাৰ, স্বাস্থ্যকৰ আৰু সেউজীয়া গুৱাহাটী গঢ়ি তোলাৰ পথো সুগম কৰিব।
